Những nghiên cứu về thực trạng hút thuốc lá trong học sinh nói chung và nữ sinh nói riêng đă được đưa ra bàn luận tại Hội thảo “thực trạng hút thuốc và hút thuốc thụ động trong thanh niên niên và trẻ em Việt Nam” do tổ chức HealthBridge Canada và Liên minh Kiểm soát thuốc lá khu vực đông nam Á (SEATCA) phối hợp tổ chức sáng nay (10/10) tại Hà Nội.

Tham dự hội thảo, ngoài những nhà hoạt động pḥng chống tác hại thuốc lá, c̣n có những đại diện của các cơ quan quản lư nhà nước và những người hoạt động trong lĩnh vực giáo dục và chăm sóc sức khỏe cho thanh thiếu niên.

Cả nam sinh và nữ sinh cùng... hút thuốc

Kết quả phân tích sơ bộ cuộc Điều tra về hút thuốc ở thanh thiếu niên lứa tuổi 13-15 cho thấy tại Việt Nam cứ 10 học sinh nam ở lứa tuổi này th́ có 2 em đă từng thử thuốc lá và cứ 20 học sinh nữ nhóm tuổi này th́ một em đă từng thử thuốc lá. Tỷ lệ hút thuốc của nam thiếu niên nhóm tuổi này là 6% và của nữ là 1,2%. Một nghiên cứu khác tiến hành tại Hà Nội và Thái B́nh về tỷ lệ hút thuốc trong phụ nữ trẻ nhóm tuổi 13-25 cũng cho kết quả tương tự về t́nh h́nh hút thuốc ở phụ nữ trẻ. Tỷ lệ hút thuốc trong phụ nữ trẻ ở thành thị cao hơn ở nông thôn

Về t́nh trạng phơi nhiếm với khói thuốc thụ động, trong cuộc Điều tra toàn cầu về hút thuốc ở thanh thiếu niên 13-15 tuổi, tại Việt nam, cứ 10 học sinh nhóm tuổi này th́ có 6 em phải tiếp xúc với khói thuốc thụ động tại nhà và 7 em phải chịu tác động của khói thuốc tại nơi công cộng trong một tuần trước khi tổ chức điều tra.

Trong một nghiên cứu tiến hành tại tỉnh Bắc Giang về ảnh hưởng của khói thuốc thụ động với bệnh lư hô hấp ở trẻ nhỏ dưới 6 tuổi. Kết quả cho thấy có tới hơn một nửa (55%) trẻ trong nhóm nghiên cứu sống chung với người hút thuốc và gần một nửa (48%) trường hợp, trẻ có tiếp xúc với khói thuốc thụ động trong ṿng 4 tuần trước nghiên cứu

Những hiểu nhầm nguy hại

Kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra, đa phần các nữ sinh nh́n nhận hành vi hút thuốc không phải là tốt nhưng vẫn c̣n một số hiểu nhầm như hút thuốc giúp giảm cân hoặc trông hiện đại  và có những loại thuốc nhẹ  được sản xuất riêng cho phụ nữ… Hầu hết các em hút thuốc là v́ ṭ ṃ, bắt trước người lớn. TS Vũ Phạm Nguyên Thanh, Viện Xă hội học, cũng đưa ra kết quả nghiên cứu định tính về thuốc lá ở nữ thanh thiếu niên được thực hiện theo phương pháp thảo luận nhóm tập trung của 160 nữ sinh tại Hà Nội và 64 nữ sinh Thái B́nh.

Theo đó, không có sự khác biệt nhiều lắm về kiến thức giữa nữ sinh phổ thông và nữ sinh ĐH. Đặc biệt, sinh viên trường Y không biết nhiều hơn về tác hại của hút thuốc lá so với SV trường ĐH KHTN và KHXH

“Về quy định cấm bán thuốc lá cho trẻ vị thành niên dưới 18 tuổi, có khá nhiều học sinh nghe nói đến nhưng chỉ biết một cách mơ hồ. Ở nhiều trường, các em vẫn dễ dàng mua thuốc ở những cửa hàng gần kề, thậm chí là tḥ tay qua cửa  là đă có thể mua thuốc. Do đó, nhiều em đă vi phạm quy định này, các HS nam hút thuốc ở trường THCS và THPT cũng không là ngoại lệ” - Bà Thanh nói.

Cấm các h́nh ảnh hút thuốc trong phim ảnh?

Kết thúc phần thảo luận, các đại biểu tham dự và các báo cáo viên đă đi đến thống nhất một số khuyến nghị nhằm ngăn chặn t́nh trạng hút thuốc trong thanh thiếu niên. Trong đó, giải pháp đầu tiên là cần tăng thuế thuốc lá để làm tăng giá bán lẻ thuốc lá. Các bằng chứng tại hội thảo cho thấy có nhiều thanh thiếu niên tự bỏ tiền mua thuốc lá để hút. Việc tăng giá bán thuốc lá có thể hạn chế việc thanh thiếu niên mua thuốc lá hút.

Các đại biểu cũng cho rằng cần phải xây dựng một cơ chế phối hợp hiệu quả để giám sát các hoạt động quảng cáo, khuyến mại và tài trợ của các công ty thuốc lá và cần tăng cường mức xử phạt đối với các công ty vi phạm quy định. các h́nh ảnh hút thuốc trên truyền h́nh và phim ảnh sẽ dần hạn chế và tiến tới cấm. Đây là việc làm dường như khó thực hiện và khá xa vời thực tế song sẽ là biện pháp rất hiệu quả bởi các học sinh thường dễ bị ảnh hưởng bởi những nhân vật, những "thần tượng" của ḿnh trên phim ảnh.

Một biện pháp hiệu quả nữa là thay đổi các h́nh ảnh, lời cảnh báo trên bao thuốc theo hướng ấn tượng hơn, lớn hơn chứ không theo lối cũ kỹ và "khiêm tốn"như hiện nay.

Bộ GD-ĐT cũng có nhiệm vụ quan trọng khi phải khuyến khích học sinh thảo luận với bạn bè về tác hại thuốc lá, trang bị cho học sinh các kỹ năng từ chối khi bạn bè hoặc các nhân viên tiếp thị mời thuốc bởi các nghiên cứu đă chỉ ra cứ 20 nữ sinh cấp ba và đại học th́ có một được mời thuốc lá miễn phí trong ṿng một năm qua; triển khai các chương tŕnh tư vấn bỏ thuốc trong trường học và có thêm nhiều chương tŕnh ngăn chặn học sinh THPT  và Đại học hút thuốc lá.

Ngân Hạ