Học sinh luôn cần được tạo những điều kiện tốt nhất để học tập   Ảnh: ĐK

(HNM) - Từ nhiều năm nay, các khoản đóng góp đầu năm học thường là vấn đề nóng và gây nhiều mối băn khoăn, bức xúc nhất của dư luận. Đơn giản bởi nó động chạm đến “đồng tiền bát gạo” từng nhà, mà gia đ́nh nào chẳng có con, cháu đi học. Gánh nặng từ các khoản chi đầu năm đă trở thành mối lo thường trực, nhất là với những gia đ́nh nông thôn, có hai con đi học. Thực tế cho thấy, những mối lo không chỉ do các khoản đóng góp nhiều hay ít, mà c̣n do cách làm của mỗi nhà trường. 

Hiện nay, các nhà trường đang thực hiện việc thu chi theo Quyết định 73/2000/QĐ-UB ngày 16-8-2000 của UBND thành phố. Theo đó, cha mẹ HS sẽ chỉ phải đóng các khoản học phí, tiền  xây dựng trường, tiền hỗ trợ tiểu học ..., tùy theo cấp học. Tuy nhiên, mức thu này hiện nay không c̣n phù hợp, đặc biệt là từ khi có quyết định dùng một phần học phí để hỗ trợ việc trả lương cho giáo viên do Nhà nước điều chỉnh mức lương tối thiểu. Mặc dù nó đă lỗi thời và các ngành có liên quan của Hà Nội đă xây dựng dự thảo về mức thu, chi mới, song chưa được phê duyệt v́ c̣n chờ các quy định mang tính pháp quy của Chính phủ, và Quyết định 73 vẫn là căn cứ pháp lư cho việc thu, chi trong các nhà trường. Tuy vậy, danh mục các khoản thu đầu năm được thông báo tại các cuộc họp phụ huynh vẫn nhiều hơn các khoản tại Quyết định 73. Có thể dẫn ra một vài ví dụ.

Trong thông báo về các khoản đóng góp năm học 2007-2008 được phát đến tận tay từng phụ huynh của trường Thạch Bàn, quận Long Biên (được đánh máy, có chữ kư của hiệu trưởng và dấu đỏ), ghi rơ: căn cứ vào Quyết định số 73/2000/QĐ-UB, căn cứ vào công văn số 1828/CV-SGD&ĐT ngày 17-8-2006... nhưng lại đếm thấy có tới 12 khoản thu, trong đó ghi lẫn lộn các khoản thu bắt buộc, thu theo thỏa thuận và tự nguyện... với tổng số tiền gần 400.000 đồng. Đây là số tiền khá lớn với hầu hết các gia đ́nh ở địa bàn nông thôn này. Quyết định 73 của Thành phố cũng đă có mức thu riêng cho những khu vực này như HS có bố mẹ làm nông nghiệp th́ chỉ phải đóng 20.000 đ/HS/năm tiền xây dựng trường, đóng 5.000 đ/HS/tháng tiền hỗ trợ tiểu học. Tuy nhiên, khi gửi thông báo đến phụ huynh, nhà trường đều “mong phụ huynh đóng ở mức 20.000 đ tự nguyện đóng lên mức 40.000 đ”, “đóng ở mức 5.000 đồng “tự nguyện” đóng lên mức 10.000 đồng”. Như thế th́ chẳng ai dám không “tự nguyện” cả.

Để giảm gánh nặng cho phụ huynh mỗi đầu năm học, từ năm ngoái, Sở GD-ĐT đă có công văn yêu cầu các trường không được thu dồn, thu gộp nhiều khoản vào đầu năm, và không đứng ra thu các khoản thu hộ như bảo hiểm, các loại quỹ... Tuy nhiên, vẫn có đơn vị chưa thực hiện đúng. Ví dụ, cũng vẫn trường tiểu học Thạch Bàn đứng ra thu hộ tất cả các khoản, kể cả quỹ hội cha mẹ HS, quỹ Đoàn, Đội, bảo hiểm... C̣n ở trường tiểu học Quỳnh Mai, quận Hai Bà Trưng, trong thông báo của Ban đại diện cha mẹ HS trường có ghi tổng số tiền bảo hiểm HS (gồm bảo hiểm thân thể, bảo hiểm y tế) là 120.000 đồng/HS, đề nghị cha mẹ HS tham gia 100%, và số tiền đóng góp của một HS cũng lên tới hơn 400.000 đồng chưa kể tiền ăn bán trú...

Trao đổi với một số thầy cô giáo, hầu hết đều cho rằng, không thể vin vào nguyên tắc lấy thu để bù chi để đặt ra nhiều khoản thu như một số trường hiện nay. Vẫn biết, mỗi trường một hoàn cảnh, một khó khăn riêng, cần sự chung tay của xă  hội,  song  nguyên tắc thu - chi nên là “thu vừa phải, chi hợp lư”, phù hợp với mức sống trung b́nh của đa số người dân. Hay nói như ông Lê Quán Tần, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Trung học, Bộ GD-ĐT (đơn vị soạn thảo điều lệ ban đại diện cha mẹ HS) khi trả lời trước dư luận: cần xác định huy động như thế nào th́ cũng phải nhận được sự đồng t́nh và phù hợp với khả năng kinh tế của đa số phụ huynh.

Mặc dù đă có quy định về cách thu để các thầy cô giáo tránh được những tiếng xấu do cách hiểu sai của một bộ phận phụ huynh, song việc quản lư các khoản thu thỏa thuận ra sao vẫn c̣n là một khó khăn lớn. Đó là những biểu hiện thái quá của một số nơi khi đưa ra những khoản thu không hợp lư, hoặc thiên về những hoạt động chưa nhận được sự đồng t́nh, nhất trí cao của phụ huynh. Chuyện bức xúc về việc bồi dưỡng giáo viên chủ nhiệm mỗi ngày một cốc nước cam tại một trường tiểu học như dư luận lên tiếng vài ngày qua là một ví dụ.

Những quy tắc để khắc phục t́nh trạng lập quỹ, sử dụng quỹ không hợp lư, huy động ở mức ra sao, quản lư thế nào... sẽ được quy định cụ thể trong Điều lệ mới về Ban đại diện cha mẹ HS dự kiến sẽ được ban hành vào đầu tháng 10 này. Song có lẽ, cách làm việc công tâm, minh bạch, dựa vào tiếng nói của đa số, th́ chắc chắn, sẽ bớt đi nhiều băn khoăn, phàn nàn, không ai c̣n thấy tự nguyện mà như ép buộc, và những bất hợp lư sẽ dễ được vạch mặt, chỉ tên...

Minh Đức