Hà Hoài Nam

Đi chẻ quế thuê cùng mẹ, cậu học tṛ Hà Hoài Nam thấy ai cũng chẻ vào tay, chưa kể đau gẫy cả lưng v́ phải ngồi lâu. Em nghĩ phải làm một cái máy khắc phục tất cả những nhược điểm này.

Vậy là làm. Rồi ẵm ba danh hiệu cao nhất của cuộc thi Sáng tạo lứa tuổi thiếu niên, nhi đồng toàn quốc (VIFOTEC) lần thứ 3. Trước đó, Nam đă đoạt 2 giải VIFOTEC (lần 1 và 2).

Vào vụ quế, ngày nào Nam cũng đạp xe chở mẹ đi chẻ quế thuê cho mấy cơ sở tư nhân chuyên sơ chế quế để chuyển cho các Cty lớn xuất khẩu. Mỗi ngày “chẻ lia lịa” khoảng một tạ quế được trả công 20.000 đồng/người, thêm chút ít tiền chi tiêu trong gia đ́nh.

“Nhưng tệ nhất là những lúc chẻ vào tay do dao chẻ quế vừa sắc, vừa mỏng. Em và mẹ đều bị một vài lần. Vậy là em nghĩ phải làm một cái máy chẻ quế giúp giải phóng sức lao động và an toàn cho người sử dụng” - Nam kể lại.

Nghĩ là làm. Suốt một tháng hè, ngày nào Nam cũng sục sạo đi t́m vật liệu ở các hàng sắt vụn. Cái môtơ có lắp giảm tốc t́m hết cả hơi không thấy, may sao cuối cùng lại “ṃ” được một chiếc đă cũ và hơi trục trặc do nhà máy chè thải ra. Nam mua rồi mang về sửa. Trục khuỷu th́ t́m thấy ở hiệu sửa xe máy. Pittông bằng nhôm hoặc sắt không có th́ thay bằng gỗ.

Có đầy đủ vật liệu trong tay, Nam mang về xưởng cơ khí của một người hàng xóm để sử dụng nhờ các thiết bị g̣, hàn. Ngày nào Nam cũng bám riết lấy cái xưởng đầy dầu mỡ ấy như một thợ cơ khí thực thụ. Tháo lắp, rồi hàn x́, rồi sơn, cặm cụi.

Nam nhớ kỷ niệm vui nhất là khi cái máy hoàn thành, các công nhân trong xưởng cũng vui mừng lây, mọi người hớn hở định chạy thử máy mới nhớ ra là không có ống quế nào.

Đạp xe về nhà Nam lấy quế th́ xa quá. Mọi người nghĩ ra cách thử bằng ống nứa! Đặt ống nứa vào giữa pittông và xilanh, sau đó cắm điện, bật công tắc. “Póc!” Pittông đẩy ống nứa trượt nhanh trong xilanh một đầu có gá bàn dao năm lưỡi (làm bằng lưỡi cưa), chẻ ống nứa làm sáu mảnh.

Người lao động thủ công chẻ quế bằng dao chỉ được 100 - 120kg/ngày, máy chẻ quế của Nam đạt năng suất 200 - 250kg/h, tiêu tốn điện năng hết 700 đồng, năng suất vượt 20 lần.

Thiết bị này đă được Ban chỉ đạo Cuộc thi Sáng tạo Thanh thiếu niên nhi đồng toàn quốc lần thứ III (VIFOTEC 2006 - 2007) trao giải đặc biệt, được Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) trao Huy chương vàng và được T.Ư Đoàn tặng Huy hiệu Tuổi trẻ sáng tạo.

Đam mê sáng tạo

Khi Nam tŕnh bày ư tưởng chế tạo máy chẻ quế, thầy cô trường THPT Lư Nam Đế nơi Nam học ai cũng gật đầu tán thành. Đó là do các thầy, cô rất tin vào sức sáng tạo của cậu học tṛ từng hai lần đoạt giải VIFOTEC.

Sinh ra trong một gia đ́nh thuần nông ở Đầm Vông (Âu Lâu, Trấn Yên, Yên Bái), cậu học tṛ Hà Hoài Nam từ nhỏ đă biết phụ giúp bố mẹ làm nông, chăn ḅ, thái sắn.

Thấu hiểu nỗi vất vả của bố mẹ, Nam ao ước chế tạo được những chiếc máy giúp đỡ đần công việc.

Vậy là máy thái sắn, rồi rôbốt điều khiển bằng điện lần lượt ra đời và cũng lần lượt rinh giải ba VIFOTEC lần I, giải nhất VIFOTEC lần II.

Với giải đặc biệt VIFOTEC lần ba, Nam dự định mua chiếc máy tính em đă ao ước từ lâu, c̣n lại dành đỡ đần bố mẹ. Cậu học tṛ ham sáng tạo c̣n nhiều dự định nữa.

“Nh́n công việc ǵ em cũng suy nghĩ có thể chế tạo loại máy nào để người nông dân đỡ vất vả hơn không… Nhưng em sẽ tạm dừng lại một thời gian để tập trung cho hai năm học cuối”.- Nam tâm sự.

Cậu học tṛ hiền lành này cho biết, cũng v́ mê chế tạo quá nên điểm các môn chưa cao, “nhưng nếu tập trung hơn cho việc học tập, em sẽ cải thiện được”. - Nam khẳng định. Giờ đă hứa tập trung học hành rồi, lúc “thèm” chế tạo quá chắc chỉ mang đèn, vợt muỗi ra sửa thôi! 

 Mỹ Hằng/TPO