Chọn mua SGK tại cửa hàng Sách và Thiết bị giáo dục 2 Cửa Bắc. Ảnh: Thu Giang

(HNM) - Tuần qua, dư luận xôn xao về việc NXB Giáo dục tăng giá sách giáo khoa (SGK). Không ít ư kiến cho rằng trong thời điểm hiện tại, khi mà cuộc sống của người dân đang gặp nhiều khó khăn v́ giá cả leo thang, khá nhiều học sinh (HS) bỏ học v́ hoàn cảnh kinh tế gia đ́nh, th́ tăng giá SGK là không phù hợp.

Trao đổi với phóng viên báo Hànộimới, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc NXB Giáo dục Ngô Trần Ái trăn trở: “Tăng giá SGK là quyết định khó khăn. Nhưng để HS có đủ SGK dùng cho năm học mới chúng tôi phải lựa chọn giải pháp này bởi đó là trách nhiệm lớn nhất của chúng tôi trước xă hội”. Tăng giá SGK là không hợp lư hay hợp lư, hy vọng, câu trả lời có thể t́m thấy trong nội dung cuộc phỏng vấn sau.

- NXB vừa quyết định tăng giá SGK sau 6 năm giữ giá. Ông có thấy làm như vậy vào thời điểm này là không hợp lư và thiếu nhạy cảm ?

- Để trả lời câu hỏi về việc tăng giá SGK có hợp lư hay không, tôi phải nói v́ sao NXBGD lại đề nghị các cơ quan chức năng tŕnh Chính phủ cho tăng giá. Như chị đă biết, giá SGK được NXB giữ ổn định từ năm 2002 đến nay và chúng tôi cũng mong muốn sẽ làm được như thế cho đến khi thực hiện xong việc đổi mới chương tŕnh và SGK. Để giữ ổn định được giá SGK, bên cạnh việc xây dựng giá có tính đến yếu tố trượt giá th́  NXB phải không ngừng tiết kiệm chi phí, đổi mới quản lư và dùng các nguồn thu từ các hoạt động kinh doanh khác để bù lỗ cho việc làm SGK, bởi chúng tôi hiểu ổn định giá SGK là một trong những điều kiện quan trọng để thực hiện thành công việc thay sách. Với NXB th́ mục đích chính là phục vụ ngành Giáo dục, c̣n kinh doanh chỉ là phương tiện.

Tuy nhiên, t́nh h́nh giá cả từ đầu năm 2008 có những diễn biến không lường trước được. Để giảm giá SGK, nhiều năm nay chúng tôi đă tổ chức rộng răi việc đấu thầu in sách với sự tham gia của hơn 50 nhà in. Năm nay, xét thầu xong, chỉ tính giá gói thầu để in, vận chuyển SGK đến 64 tỉnh thành và tiền lăi vay ngân hàng, chưa kể đến các yếu tố khác trong giá... th́ NXB đă thấy ngay sẽ lỗ khoảng 50 tỷ đồng. Lúc đó, vào thời điểm tháng 1, chúng tôi cũng không nghĩ đến chuyện tăng giá SGK mà t́m mọi cách để bù lỗ bằng nguồn lợi nhuận từ các hoạt động kinh doanh khác, thu gọn diện tích làm việc để cho thuê văn pḥng, thuê địa điểm làm việc cho cán bộ, công nhân viên ở chỗ rẻ tiền hơn, bán vật tư dự trữ năm trước... Nhưng đến đầu tháng 2, giá giấy trong nước và nhập khẩu đều tăng. Giá giấy in  tăng từ 25% đến 30%, giấy in b́a tăng 40%, song vẫn không có giấy để in. Cước phí vận chuyển, lăi vay ngân hàng cũng tăng gấp rưỡi. Trong điều kiện ấy, các nhà in trúng thầu đều án binh bất động và có công văn khẩn cấp đề nghị NXB điều chỉnh giá thanh toán các gói thầu tương đương mức chênh lệch biến động của giá vật liệu. Đây là một đề nghị chính đáng của các nhà in, song NXB lại không thể bù lỗ hơn được nữa. V́ thế chúng tôi phải đề nghị tăng giá và được Chính phủ chấp thuận với mức điều chỉnh phù hợp.

C̣n việc cho rằng, tăng giá vào thời điểm này là thiếu nhạy cảm th́ thực tế nhiều người đă nói như vậy. Cũng có ư kiến cho rằng nên chờ sau tháng 6 hăy xin tăng giá nhưng SGK không giống các mặt hàng khác. Từ tháng 5 đến tháng 8 là thời vụ làm sách, nếu không th́ năm học mới đến HS sẽ không có sách học. Khi ấy, hậu quả sẽ khôn lường, nhất là nguy cơ sốt sách sẽ xảy ra, giá bán SGK khó mà kiểm soát. V́ thế, trong các phương án xấu, chúng tôi phải chọn phương án ít xấu hơn, nhưng là ít xấu cho xă hội, chứ không phải là cho NXB.

- Nói như ông có nghĩa là NXB “chịu thiệt” khi tăng giá SGK ? H́nh như các doanh nghiệp kinh doanh các mặt hàng thiết yếu đều chung một “giai điệu” này khi lư giải về việc tăng giá của ḿnh ?

- Nhiệm vụ chính trị của NXB là đảm bảo cho HS có đủ sách học và bao giờ chúng tôi cũng phải đặt mục tiêu ấy lên hàng đầu. Tuy giá đă được tăng nhưng NXB vẫn phải bù lỗ, song trong mức mà NXB có thể cân đối được. Nhưng điều ấy không quan trọng bằng việc nếu không tăng giá, NXB và các nhà in không thể chịu đựng được và không in kịp sách phục vụ cho năm học mới, mà chủ yếu là SGK phục vụ cho việc thay sách lớp cuối cùng, lớp 12. Với mức tăng chỉ vài ngh́n đồng một bộ SGK, số tiền ấy với mỗi gia đ́nh là rất nhỏ, nhưng với một doanh nghiệp nhà nước như chúng tôi th́ nếu không tăng giá sẽ lỗ rất nặng trong điều kiện giá cả vật tư tăng chóng mặt. Tôi cho rằng, đây là một sự chia sẻ với nhau. Cha mẹ HS th́ v́ con cái của ḿnh, c̣n NXB th́ v́ HS và chúng ta đều cùng chung một mục tiêu là có đủ SGK cho thầy và tṛ khi vào năm học mới.

- Tôi cũng nhất trí với quan điểm ấy, tuy nhiên, trong khi nhiều HS phải bỏ học v́ hoàn cảnh kinh tế gia đ́nh quá khó khăn th́ việc NXB tăng giá SGK dường như lại chất thêm một gánh nặng nữa cho người nghèo ?

- NXB rất ư thức về điều ấy cho nên đă đề ra 4 giải pháp để HS nghèo có sách học, không để em nào v́ nghèo, không có tiền mua SGK mà phải bỏ học. Đó là: Tăng cường củng cố tủ SGK dùng chung trong các thư viện trường học để HS được thuê, mượn; tổ chức phong trào vận động HS dùng lại SGK cũ theo hướng HS lớp trước tặng lại HS lớp sau; chỉ đạo các công ty Sách-Thiết bị trường học cùng NXB thu mua lại SGK cũ để bán cho HS với giá rẻ hoặc mua lại các loại sách, báo, tập vở đă qua sử dụng để đổi SGK và tập vở mới cùng với việc giảm tối thiểu từ 5% đến 10% giá bán lẻ SGK cho HS khá giỏi; tiếp tục tiết kiệm chi phí, giảm phí phát hành và trích 3,5 tỷ đồng để mua SGK tặng cho các thư viện trường học và HS nghèo ở các vùng khó khăn. Bên cạnh đó, Nhà nước vẫn có chính sách phát sách không cho HS dân tộc và HS nghèo. Trong các giải pháp trên, NXB tập trung vào việc vận động, tổ chức cho HS dùng SGK cũ thông qua việc xây dựng tủ SGK dùng chung và phong trào tặng sách cũ. Bởi càng nâng được tỷ lệ HS dùng SGK cũ th́ càng tiết kiệm được chi phí cho xă hội, cho các gia đ́nh và giảm mức bù lỗ của NXB v́ in càng nhiều SGK th́ NXB càng lỗ do vẫn phải tự bù lỗ cho mặt hàng này. Hiện nay, SGK từ lớp 1 đến lớp 11 đă ổn định, chất lượng tốt và với sự chung tay của toàn xă hội, chúng tôi tin rằng giải pháp dùng SGK cũ, cho HS mượn, thuê SGK sẽ được triển khai hiệu quả và gánh nặng kinh tế đối với HS nghèo sẽ được giảm bớt.

Bộ sách	Giá cũ (đồng)	Giá mới (đồng)	Bộ sách	Giá cũ (đồng)	Giá mới (đồng)
Lớp 1	37.400	40.800	Lớp 7	88.200	97.000
Lớp 2	35.600	38.900	Lớp 8	95.900	105.000
Lớp 3	38.700	42.300	Lớp 9	92.800	102.200
Lớp 4	60.100	66.100	Lớp 10 Chuẩn Nâng cao	102.600 125.100	112.800 137.300
Lớp 5	61.100	67.200	Lớp 11 Chuẩn Nâng cao	104.100 107.800	114.200 118.400
Lớp 6	74.800	83.500

Kim Thoa thực hiện