- Minh chứng Bộ GD-ĐT đưa ra để dẫn cho việc bỏ thi ĐH là tiến đến hội nhập v́ các nước hầu như không c̣n thi tuyển ĐH?

Tôi cho nh́n nhận đó chỉ là h́nh thức thôi. V́ đối với một số nước phát triển hiện vẫn thi tuyển và đầu vào "bóp" rất chặt như Nhật Bản. C̣n một số nước như Canada th́ không c̣n thi vào ĐH. Nhưng cũng tùy loại trường, có những trường chỉ cần đưa kết quả thi tốt nghiệp. Kết quả đó không nhất thiết phải do cơ quan nhà nước tổ chức mà do tổ chức tư nhân hợp tác. Nhưng những trường lớn, trường khó th́ thi tuyển không đơn giản.

Ví như Pháp chia thành 2 loại. Một gọi là ĐH tổng hợp th́ chỉ cần tốt nghiệp phổ thông th́ ghi danh vào - đây được coi là những trường nghề. C̣n những trường Bách khoa, Y học, Y khoa, Nha khoa...th́ tuyển rất khó.

Mặt khác, ḿnh phải xem xét ở góc độ việc vào ĐH ở các nước và vào ĐH ở nước ta khác nhau như thế nào. Ở các nước th́ con đường vào ĐH không phải là con đường duy nhất. Số vào ĐH cũng không nhiều và họ vào rồi ra chuyện đó rất b́nh thường.

- Như vậy th́ khâu phân luồng trong hệ thống giáo dục quốc dân của ḿnh vẫn bế tắc. Nguyên nhân do đâu khi mà ngành giáo dục cũng đă nhiều lần đưa ra bàn bạc rồi bỏ đó?

Về vấn đề hệ thống th́ cũng phải nói rằng hiện nay, song song với việc chúng ta nhập 2 kỳ thi làm một rồi lại cho mở rất nhiều trường ĐH, CĐ ở địa phương. Mà ai có thể đảm bảo chất lượng thi tốt nghiệp phổ thông ở địa phương được đảm bảo chặt chẽ. Và học bạ của học sinh ai đảm bảo là nghiêm chỉnh?... Nếu không khéo th́ những trường ĐH ở địa phương lại thành ra là trường của các quan chức và những người có thế lực của địa phương.

C̣n về việc phân luồng th́ vấn đề phải giải quyết là ở bậc phổ thông. Theo tôi cần phải thay đổi cách học phân ban hiện nay. Cụ thể là nên học tập một số nước châu Âu như Pháp, Đức để chia bậc học phổ thông ít nhất là phổ thông trung học thành 3 khối: Một khối học để vào ĐH, CĐ và khối này phải học một chương tŕnh nặng; Khối thứ 2 là học để vào các trường CĐ kỹ thuật;

Và khối học để đi làm công nhân kỹ thuật - th́ chương tŕnh có thể ngắn hơn những chương tŕnh kia. Chỉ học những vấn đề cốt lơi và vẫn có bằng tốt nghiệp phổ thông. Những người này muốn quay lại học ĐH th́ phải qua một khóa học bổ túc...

Cá nhân tôi cho rằng, nên phân luồng gắn với thị trường lao động hơn là phân ban theo kiểu phục vụ cho các kỳ thi ĐH khối A,B,C,D.

Nên trả lại khâu tuyển sinh cho các trường?

- Ông nhận định, đề án cải tiến tuyển sinh Bộ GD-ĐT đi ngược với các nước phát triển như Mỹ, Canada v́ đă ḱm hăm tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các trường ĐH ở Việt Nam. Vậy, các trường ĐH ở Việt Nam có đủ tự tin đê tự chủ trong tất cả các khâu tài chính, tuyển sinh...?

V́ chưa giao cho các trường tự chủ th́ họ cảm thấy chưa tự tin. Về nguyên tắc th́ các trường ĐH phải được tự chủ. Và trường nào mà Ban Giám hiệu không lănh đạo để thực hiện tự chủ th́ thay Ban Giám hiệu đó. Vấn đề là Bộ GD-ĐT phải tăng cường kiểm tra, thanh tra để chấn chỉnh hoạt động của các trường để làm sao các trường thực hiện được tự chủ nhưng không ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo.

- Như vậy, ông không ủng hộ duy tŕ "3 chung", cũng không đồng t́nh với việc bỏ thi ĐH th́ hướng cải tiến tuyển sinh sẽ như thế nào để vừa đảm bảo vừa nâng tính trách nhiệm của Ban Giám hiệu?

Vâng, tôi cho rằng Bộ GD-ĐT không nên biến thành Ban Giám hiệu của cả nước. Thi "3 chung" là biến thành Ban Giám hiệu của cả nước. C̣n khi các trường tự tuyển sinh th́ cũng có dư luận kêu ca là tốn kém. Tôi đă nói trước nhiều hội nghị là không thấy tốn kém. V́ mỗi HS đi thi chỉ nộp 50.000 cho Hội đồng thi. Khi đi thi phải trả tiền tầu, xe...- tiền đó vào "túi" nhà nước để phát triển xă hội, nâng cao phúc lợi nhân dân....

Nhưng nếu nói có thực sự tốn không th́ chỉ đúng với từng gia đ́nh. Lúc đó người chủ gia đ́nh và học sinh phải quyết: nếu sức đủ để thi vào các trường ở xa, gia đ́nh đảm bảo chu cấp th́ thi, c̣n ngược lại th́ không nên.

Tôi cho rằng, bây giờ nên trả lại việc tuyển sinh cho các trường ĐH. Nếu c̣n áp dụng "3 chung (chung đề, chung đợt và chung kết quả thi)" th́ cũng chỉ nên áp dụng một thời gian nữa thôi để làm sao chấn chỉnh lại cách học, cách ôn ở các trường phổ thông. Cũng phải thừa nhận "3 chung" có tác dụng là xóa bỏ các ḷ luyện thi. C̣n nếu đưa về các trường th́ có thể hồi phục lại các ḷ luyện thi. Tuy nhiên, Bộ GD-ĐT cần tăng cường thanh tra, kiểm tra.

- Trước đây th́ các trường cũng đă tự chủ trong tuyển đầu vào nhưng có những trường ấn định mức điểm đầu vào thấp đă ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo. Vậy, đề xuất trả lại quyền tuyển sinh cho các trường liệu có đảm bảo mục tiêu nâng chất lượng?

Thị trường lao động chưa lành mạnh v́ một phần do kinh tế phát triển chưa tốt nên số thu hút những sinh viên tốt nghiệp ĐH ra chưa nhiều. Thứ hai là trong các cơ quan công quyền, cơ quan nhà nước của ḿnh thực hiện cải cách hành chính chưa tốt.

Để đảm bảo chất lượng tuyển sinh khi giao cho các trường th́ có rất nhiều việc phải làm. Đứng về toàn xă hội mà nói th́ ḿnh phải làm sao xây dựng được thị trường lao động, phát triển được thị trường lao động thật lành mạnh. Có thể dùng thị trường lao động để gây sức ép cho các trường.

Nhưng có thể nói hiện nay thị trường lao động của ḿnh vẫn chưa lành mạnh. Học sinh học kém, b́nh thường, giỏi ra trường là như nhau. Thậm chí những người học kém nhưng có tiền, ra trường vẫn có thể vào làm những chỗ ngon lành.

Các trường không "lớn lên" được v́ Bộ đang làm thay...

- Giao cho các trường tuyển sinh th́ nhiều nhà quản lư băn khoăn về chất lượng đầu vào không đảm bảo?

Nếu lăn tăn như thế th́ đừng cho mở thêm nhiều trường mới. V́ mở nhiều rồi lại lo tuyển đầu vào không có chất lượng th́ lỗi đó thuộc về các nhà hoạch định chính sách trước.

Khi giao tự chủ cho các trường th́ Bộ GD-ĐT phải tăng cường thanh kiểm tra. Đồng thời, về lâu dài th́ phải xây dựng được một thị trường lao động lành mạnh. Hoặc, có thể đưa giải pháp là không phải tất cả các trường đều được tuyển sinh. Có những trường có thể chỉ dựa vào kết quả thi của trường khác để tuyển. V́ thực tế có những trường không đủ kinh phí để trang trải.

Khi đó Bộ GD-ĐT chỉ ban hành khung để các trường thực thi.

- Về đề thi...

Khi đó không cần đề thi chung v́ trường tự chủ, trường tự ra đề phù hợp. Nếu đề thi sai th́ phải kỷ luật...

- Như vậy khâu quản lư của Bộ GD - ĐT có rất nhiều vấn đề?

Vâng tôi nghĩ là lâu nay Bộ đang làm cái việc làm thay Ban Giám hiệu của các trường. Chính v́ thế nên các trường cũng không "lớn lên" được. Và Bộ th́ cũng không có th́ giờ để quan tâm đến những chuyện rộng hơn. Việt chỉ đạo kỳ thi là việc nhỏ không thuộc tầm của Bộ GD-ĐT. không có nước nào mà Bộ GD-ĐT cứ phải đứng ra tổ chức thi như ở ḿnh.

Về cá nhân chưa đồng thuận về đề án. Trong tháng này, Ủy ban sẽ tổ chức hội nghị để bàn về vấn đề này. Sau đó sẽ làm việc với Bộ GD-ĐT...trên cơ sở đó sẽ có ư kiến. V́ ủy ban rất băn khoăn về tính khả thi của đề án.

- Cảm ơn ông!

Kiều Oanh(thực hiện)/VNN