Ông Nguyễn Hữu Tăng, Tổng chỉ huy đánh giá CT, SGK của Liên hiệp hội.

"Chúng tôi chưa hài ḷng với chương tŕnh hiện nay. Trước mắt, v́ chưa thay đổi được nên phải tiếp tục sử dụng các tài liệu hiện có với những điều chỉnh cần thiết", GS.TSKH Nguyễn Hữu Tăng, Phó Chủ tịch Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam cho biết.

Thời gian ngắn, chủ yếu đánh giá chương tŕnh

Xin ông cho biết quy tŕnh tổ chức đánh giá CT, SGK của Liên hiệp hội từ khi nhận được "đơn đặt hàng" của Bộ GD-ĐT?

- Đây là lần thứ 3 Liên hiệp hội làm về CT và SGK theo yêu cầu của Bộ GD-ĐT. Lần  thứ nhất cách đây 2 năm, đánh giá về tính khoa học, sư phạm của tiểu học và THCS; lần 2 đánh giá trang thiết bị phục vụ giảng dạy ở 2 bậc học này và lần này là đánh giá CT, SGK của hệ thống giáo dục phổ thông.

Những lần trước chỉ tập trung vào một số môn nhưng lần này làm 10 môn. Do đó, đợt đánh giá này có 9 hội tham gia. Chúng tôi đưa ra 6 tiêu chí về chương tŕnh và 7 tiêu chí về SGK để đánh giá, có thống nhất với Bộ GD-ĐT.

Do gấp gáp, chỉ trong 1 tháng, không đủ thời gian đề nghiên cứu kỹ và đi sâu nên chúng tôi tập trung chủ yếu vào đánh giá chương tŕnh. Thực tế, có những hội đă tham gia đánh giá về tiểu học, THCS trước đây và có quan tâm đến THPT th́ lần này đánh giá cả SGK.

Lần đánh giá CT và sách THCS trước đây có thời gian hơn 1 năm, nhưng lần này chỉ có 1 tháng, vậy Liên hiệp hội phải sử dụng phương pháp nào để phản biện, thưa ông?

- V́ thời gian ngắn như vậy nên phương pháp lần này chủ yếu lấy ư kiến của các chuyên gia. Nhưng nếu có thời gian sẽ làm kỹ hơn, yêu cầu các hội đưa ra thảo luận, tranh căi và sẽ nhận được nhiều ư kiến hơn. Như lần đánh giá trước đây, các hội c̣n yêu cầu tranh luận với cả người tham gia viết sách, trao qua đổi lại để có những ư kiến chuẩn xác. V́ có thể những người phản biện chưa nắm hết được ư đồ của người viết sách.

Vậy, kết quả của các hội cũng như Liên hiệp hội thống nhất sau khi đánh giá CT, SGK, thưa ông?

- Sau gần 1 tháng làm việc, Liêp hiệp hội đă nhận được 36 văn bản đánh giá CT giảng dạy và SGK các môn học ở trường phổ thông.

Chương tŕnh thể hiện có một số kiến thức không thực sự cơ bản đưa vào trong giảng dạy nên làm cho môn học trở nên nặng nề, quá tải. Hay nhiều kiến thức hiện đại tuy đă được đưa vào chương tŕnh nhưng vẫn chưa đủ để chuẩn bị tốt cho HS tiếp cận với kiến thức hiện đại. Thậm chí có những môn c̣n nặng về kiến thức cổ điển như trong Vật lư, Hóa học, mà so với bây giờ đă lạc hậu rồi.

Một điểm nữa, các nội dung thực hành có chú trọng hơn trước nhưng mới chỉ là bước đầu. Thực hành nh́n chung ở trường phổ thông đang c̣n rất nhiều chuyện phải bàn.

Các môn học tích hợp ở THCS hay phối hợp liên môn ở THPT mới là bước đầu nên cần nghiên cứu thêm. Ví dụ, trong vật lư, môn Vật lư và Công nghệ tách ra thành 2 môn, nhưng sắp xếp chưa phù hợp...

Về SGK, không có nhiều th́ giờ để làm tập trung nhưng cũng có một số ư kiến: chuẩn kiến thức và kỹ năng chưa được thể hiện đầy đủ. Một số SGK c̣n sai cơ bản về thuật ngữ. Lần trước, chúng tôi đă góp ư cho các môn THCS nhưng có cái được sửa có cái không. Thậm chí, sau khi Phó Chủ tịch Hội đồng thẩm định SGK Hóa học lớp 9 (thay mặt Chủ tịch) đă ghi rơ vào bản thảo là "đồng ư cho in sau khi sửa chữa theo ư kiến của Hội đồng" nhưng SGK vẫn được in ra với những sai sót c̣n y nguyên như cũ.

Bên cạnh đó, quan hệ giữa kênh chữ, kênh h́nh nhiều chỗ c̣n chưa được hài ḥa.

Một chương tŕnh, nhiều bộ sách?

Rơ ràng là chúng ta không thể bắt HS nghỉ học để làm lại CT, SGK với nhiều sai sót được phản ánh. Vậy theo ông, thời gian tới đây, ngành giáo dục cần làm ǵ?

- Cần có cuộc cải cách giáo dục triệt để càng sớm càng tốt sau năm 2010. Hiện nay, có người th́ ủng hộ, c̣n có người bảo sẽ cải cách nhưng làm từ từ từng bước, hay như Đại tướng Vơ Nguyên Giáp nói phải có cuộc cách mạng trong giáo dục. Chúng tôi thiên về hướng phải có cuộc cách mạng. Thời gian th́ tùy Bộ, nhưng ngay bây giờ phải tổ chức sớm. Tránh lặp lại t́nh trạng thụ động, vội vă, cập rập như đă xảy ra trong thời gian qua.

Lần đánh giá này Bộ chỉ yêu cầu Liên hiệp chỉnh sửa những cái có sẵn, sắp tới phải làm ǵ, th́ chưa có yêu cầu. V́ quan điểm chưa giống nhau. 

Trong góp ư cũng có cái thời sự. Đó là Bộ muốn hợp nhất 2 kỳ thi. Các chuyên gia cũng lưu ư, Bộ cần hết sức cẩn trọng nhất là trong điều kiện c̣n rất nhiều bất cập của hệ thống giáo dục, rồi sẽ nảy sinh tiêu cực.  

Cần tổ chuyên gia quyết định đúng sai

Ông có nói, trong những lần đánh giá trước, các hội cũng đưa ra những sai sót về chương tŕnh, về sách THCS nhưng sau đó những ư kiến lại không được chỉnh sửa?

- Không phải tất cả, nhưng cũng có một số môn, chưa thấy sửa chữa. Cũng có thể thế này, những người viết sách không tán thành ư kiến của các chuyên gia nên họ không sửa, chứ cũng không hẳn là họ không động đến. Chính v́ vậy, Bộ phải có chỉ đạo, mời các chuyên gia đến trao đổi với tác giả viết sách để đi đến thống nhất.

Lần đánh giá này ai cũng cho là quá gấp gáp. Bộ th́ bảo rằng, đây chỉ là đánh giá bước đầu, có thể năm sau sẽ đánh giá tiếp. Đánh giá lần này Liên hiệp hội đă yêu cầu sửa sai, nhưng nếu Bộ không sửa, vậy lần sau mời đánh giá tiếp Liên hiệp hội có tham gia nữa không?

- Đây là vấn đề lớn trong xă hội, Liên hiệp hội không thể đứng ngoài cuộc. Ngay cả việc đánh giá trong 1 tháng chúng tôi có quyền từ chối, nhưng sau nghĩ lại, phải có trách nhiệm với xă hội, và chúng tôi đă cố gắng đến mức tối đa.

Nếu lần sau Bộ yêu cầu, Liên hiệp hội vẫn sẽ tiếp tục, nhưng cách làm sẽ có điều chỉnh cần thiết như tổ chức các hội đồng để trao đổi về chuyên môn và có người phán xét cuối cùng.

Nhưng, trong trường hợp Bộ vẫn không sửa th́ Liệp hiệp hội phản ứng ra sao?

- Đó là chuyện của Bộ. Liên hiệp hội không phải cơ quan quyền lực. Nếu Bộ không sửa, Chính phủ, Thủ tướng phải có ư kiến v́ chúng tôi đă có văn bản gửi sang Bộ đầy đủ. Sau đó, Thủ tướng yêu cầu phải có một hội đồng, phán xét của hội đồng đó Bộ trưởng phải thực hiện. Phải có quy định như vậy.

Xin cảm ơn ông!

Bảo Anh (thực hiện)/VNN