Thí sinh trao đổi thông tin trong kỳ thi ĐH, CĐ 2008. Ảnh: Viết Thành

(HNM) - Thời điểm này, kỳ thi tuyển sinh ĐH, CĐ năm 2008 cơ bản đă kết thúc và cơ hội cho thí sinh trúng tuyển theo nguyện vọng (NV) 3 cũng sẽ không c̣n nhiều. Nhưng mùa thi năm nay để lại nhiều bất ngờ, làm đau đầu không chỉ các cơ quan quản lư giáo dục mà c̣n là câu chuyện của các cơ sở đào tạo và thí sinh (TS).

 “Gậy ông đập lưng ông”!

“Bất ngờ” đầu tiên là Trường ĐH Y Hà Nội danh tiếng với chất lượng đào tạo được đánh giá cao, điểm chuẩn những năm gần đây luôn dẫn đầu cả nước nhưng năm 2008 lại tuyển không đủ chỉ tiêu. Theo Vụ Giáo dục ĐH (Bộ GD-ĐT), đến thời điểm này ĐH Y Hà Nội mới tuyển được gần 500/800 chỉ tiêu. Đây cũng không phải là trường hợp cá biệt khi CĐ Y tế Hà Nam, ĐH Y Hải Pḥng, ĐH Quy Nhơn... và nhiều trường ngoài công lập khác c̣n thừa nhiều chỉ tiêu mà không tuyển được đủ sinh viên.

Lư giải việc này có vị lănh đạo của Vụ Giáo dục ĐH cho rằng: Do thiếu kinh nghiệm trong tuyển sinh dẫn đến việc ấn định điểm trúng tuyển quá cao hoặc xác định hệ số tuyển vượt quá thấp nên đă không tuyển đủ...

Thực tế sinh động hơn nhiều: TS thi khối B thường “pḥng thủ” bằng cách thi thêm khối A do lo ngại điểm chuẩn ngành Y quá cao trong khi việc thi trắc nghiệm hơn nhau 1-2 điểm chưa hẳn đủ cơ sở để khẳng định TS nào xuất sắc hơn. V́ thế, đến khi nhập học, nhiều em đă lựa chọn khối A, “đẩy” các trường khối B này lâm vào cảnh “gậy ông đập lưng ông”. Dù đă phải tuyển NV2, NV3 nhưng do điểm chuẩn NV1 “chót vót” nên các trường thiếu nguồn tuyển.

“Xé rào” không giảm

Tại Hội đồng thi Trường ĐH Ngoại thương. Ảnh: Viết Thành

“Bất ngờ” nữa là t́nh trạng các trường ĐH, CĐ “xé rào” không giảm so với năm trước và gây ra hậu quả nghiêm trọng hơn đối với TS lại tái diễn. Rơ nhất là CĐ Kinh tế công nghệ TP Hồ Chí Minh và CĐ Kinh tế TP Hồ Chí Minh đă hạ điểm chuẩn trái quy định. Nhưng phổ biến hơn cả là việc các trường thực hiện quy tŕnh xét tuyển một cách tùy tiện: gọi vượt nhiều lần chỉ tiêu được phép tuyển để pḥng hờ rồi áp dụng nguyên tắc “ai đến trước xét trước” dù Bộ GD-ĐT quy định là nộp hồ sơ tuyển NV2, 3 phải qua đường bưu điện. Hệ quả là có hàng ngh́n thông báo trúng tuyển không đúng theo quy định đă gửi đi, làm cho hàng ngh́n TS rơi vào cảnh “khóc ṛng” v́ cầm giấy báo trúng tuyển mà không được nhập học, lỡ dở cơ hội xét tuyển vào trường khác.

Theo Phó chánh thanh tra Bộ GD-ĐT Trần Bá Giao, riêng mùa thi 2007-2008, đă có 19 trường ĐH, CĐ bị xử phạt hành chính do tuyển sinh vượt chỉ tiêu 2 năm liên tục trên 20%, thậm chí có trường tuyển vượt chỉ tiêu đến 98% số lượng sinh viên được duyệt. Nhưng câu hỏi được đặt ra là v́ sao đă được “tuưt c̣i” nhưng t́nh trạng “xé rào” vẫn diễn ra và hầu hết là ở các trường ngoài công lập hoặc trường mới thành lập?

Lỗi hoàn toàn thuộc các trường?

Nhưng câu chuyện “xé rào” liệu có phải hoàn toàn do lỗi của các cơ sở đào tạo khi việc tuyển quá chỉ tiêu chỉ bị phạt từ 40 đến 60 triệu đồng cho số tuyển thêm? V́ hàng tỉ đồng tiền học phí, đánh vào tâm lư “sính” bằng cấp của một số người mà không ít trường cứ đàng hoàng vi phạm để rồi sẵn sàng chịu phạt. Hơn nữa, phương thức quản lư công tác tuyển sinh của Bộ GD-ĐT cũng c̣n không ít kẽ hở. Đó là cách vận dụng điều 33 của quy chế cho phép mở rộng điểm cách biệt giữa các khu vực và đối tượng.

Theo các chuyên gia, quy định tại điều 33 chưa thật rơ ràng, mỗi năm xét duyệt một khác, thiếu tính nhất quán. Ví dụ, một mặt Bộ không cho phép các trường c̣n tuyển thiếu chỉ tiêu được hạ điểm chuẩn v́ gây rối loạn cho việc xét tuyển NV2, NV3 của những trường khác, nhưng mặt khác lại cho phép một số trường được tuyển chỉ tiêu hệ ngoài ngân sách, thực chất là hạ điểm chuẩn, tuyển thêm và TS đóng học phí cao hơn. Điều đáng lưu ư là cách làm này vận hành theo cơ chế “xin - cho”.

Những “bất ngờ” từ mùa thi 2008 không phải bây giờ mới bộc lộ và càng rơ hơn khi thiếu một khung chế tài chặt chẽ, nghiêm minh và trong phương thức tuyển sinh vẫn có “đất” cho các trường “sáng tạo”. Bài toán giao quyền tự chủ tuyển sinh cho các trường, để “Bộ GD-ĐT không là Ban giám hiệu của các trường” - nói như GS Nguyễn Văn Đạo khi trả lời phỏng vấn của Hànộimới trước khi mất - xem ra là hướng đi khả dĩ nhất !

Trà My