(HNMO) – Theo báo cáo "Đánh giá và Phân tích tác động ô nhiễm do ngành công nghiệp chế biến, chế tạo của Việt Nam", TP Hồ Chí Minh và Hà Nội là hai địa phương có xếp hạng chỉ số ô nhiễm chung cao nhất nước.

Trong đó, TP Hồ Chí Minh đứng đầu trong danh sách 10 tỉnh có tải lượng ô nhiễm cao nhất. 9 tỉnh c̣n lại xếp theo thứ tự giảm dần đó là: Hà Nội, Hải Pḥng, B́nh Dương, Đồng Nai, Thái Nguyên, Phú Thọ, Đà Nẵng, Bà Rịa - Vũng Tàu, và Cần Thơ.

Những ngành gây ô nhiễm nghiêm trọng nhất hiện nay là sản xuất hoá chất cơ bản, ván ép, gỗ dán...

Điển h́nh như phường Đức Giang ở quận Long Biên (Hà Nội), mặc dù ở đây chỉ có 3 nhà máy sản xuất hoá chất với số công nhân chỉ chiếm 6% tổng lao động thuộc ngành công nghiệp chế biến, chế tạo nhưng lại là ngành phát thải nhiều nhất, chiếm 82% tổng tải lượng ô nhiễm các loại của cả phường. Cụ thể là chiếm 69% tổng tải lượng ô nhiễm không khí, 93% tổng tải lượng ô nhiễm đất và 77 tổng tải lượng ô nhiễm nước.

Một ngành khác nữa cũng ở phường Đức Giang là nguồn gây ô nhiễm chính, đó là sản xuất ván ép và gỗ dán, đóng góp 18% tổng tải lượng ô nhiễm nước.

Theo báo cáo của Ngân hàng thế giới, các ngành công nghiệp có tải lượng ô nhiễm cao nhất lại chính là những ngành đóng vai tṛ then chốt đối với nền kinh tế v́ công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm 66% tổng số lao động công nghiệp, đóng góp 52% doanh thu và có tổng số trên 9,4 ngh́n doanh nghiệp.

Trong số doanh nghiệp gây ô nhiễm cao nhất doanh nghiệp nhà nước chỉ chiếm 9%, doanh nghiệp nước ngoài chiếm 11%, trong khi doanh nghiệp tư nhân chiếm 80%.

Các cơ sở hoá chất là đối tượng chính gây ô nhiễm không khí, đất và nước. Các cơ sở này chủ yếu là sản xuất phân bón, thuốc trừ sâu, dược phẩm và một số hoá chất công nghiệp khác.

Đối tượng gây ô nhiễm môi trường tiếp theo là nhóm doanh nghiệp sản xuất kim loại như luyện kim, gia công, mạ kim loại và cơ khí chế tạo máy. Thậm chí ngành tái chế kim loại cũng nằm trong danh sách 30 ngành gây ô nhiễm nghiêm trọng nhất.

Trong ngành chế biến thực phẩm, phân ngành chế biến thuỷ hải sản được chú ư đặc biệt ở Việt Nam. Chế biến thuỷ hải sản hiện đang là một phân ngành nổi bật với sản lượng lớn và gây ô nhiễm cao. Không một phân ngành chế biến thực phẩm nào gây ra những tác động xấu đến môi trường như phân ngành chế biến thuỷ sản và các sản phẩm từ thuỷ sản.

Đáng chú ư là ngành sản xuất vật liệu và sứ có tới 90% các chất ô nhiễm không khí phát thải từ ngành này thuộc danh mục các chất có độc tính cao. Gần 100% tải lượng ô nhiễm từ ngành sản xuất xi măng, gốm sứ, luyện kim và các thiết bị điện là các chất có độc tính cao...

Mặc dù nhiều thành phố lớn của Việt Nam đang ô nhiễm về môi trường nghiêm trọng như vậy nhưng nước ta lại đang đứng trước khó khăn do thiếu hụt tài chính để xử lư các vấn đề về môi trường. Chi phí xử lư ô nhiễm ở Việt Nam dự tính khoảng 2,5 tỷ USD mỗi năm, trong khi phân bổ ngân sách của Chính phủ theo quy định khoảng 1% GDP. Nếu theo số liệu tính toán năm 2004 là khoảng 450 triệu USD, tương đương với 1/5 mức độ yêu cầu.

Ô nhiễm môi trường sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khoẻ của con người, thậm chí đe dọa đến cả sinh mạng. Theo các chuyên gia về môi trường, Chính phủ nên ưu tiên việc can thiệp quản lư ô nhiễm trong khu vực công nghiệp, làm rơ vai tṛ của các tổ chức và trách nhiệm của các cơ quan liên quan đến quản lư ô nhiễm cũng như củng cố chế tài, hợp lư hoá chi phí cho việc quản lư và kiểm soát ô nhiễm… Nếu Chính phủ không có những giải pháp kịp thời và đồng bộ cùng với việc nâng cao nhận thức của cộng đồng về những tác động xấu tới môi trường, lo ngại rằng, vấn đề ô nhiễm môi trường sẽ không chỉ dừng lại ở đây…

Lan Hương