(HNM) - Ngày 6-5 năm ấy là ngày lập hạ, và cũng là kỷ niệm ngày sinh của cha tôi - nhà văn Nguyễn Huy Tưởng.

Tan sở, tôi tạt qua căn nhà cũ để thắp hương cho cha tôi. Sau từng ấy năm, chúng tôi lần lượt ra riêng, mỗi người mỗi chốn. Riêng mẹ tôi vẫn ở lại, không muốn xa nơi cha sống cùng chúng tôi đến khi ra đi măi măi. Song dạo ấy bà không được khỏe, nên đến nhà các con ít hôm cho tiện việc chăm sóc.

T́nh cờ thế nào, hôm ấy nhà thơ Phạm Hổ cũng đến chơi. Không gặp được ai, chú để lại mấy chữ, nhờ hàng xóm chuyển lại. Tiếc không được gặp chú, tôi càng thêm ái ngại khi xem bức thư. Chữ chú vốn đẹp, nhưng giờ th́ khác hẳn. Nét chữ run rẩy, có thể do vội, cũng có thể do không có bàn ngồi viết đàng hoàng, nhưng tôi nghĩ cái chính là lúc này chú đă có tuổi mắt mờ tay chậm. Hẳn là hôm ấy chú đă phải tranh thủ ghê lắm, một chút đầu giờ buổi sáng để c̣n vội về chăm sóc cô, kịp cho con gái út Sông Đông đi làm. Nhưng chú th́ cũng có được khỏe lắm đâu, cứ trông nét chữ th́ rơ!

Đúng là, chỉ vài tháng sau, chú Phạm Hổ phải vào viện. Nhân ngày nghỉ Tết, tôi rủ vợ tôi vào thăm chú. Thường ngày Tết, người ta kiêng những việc như thế này, sợ đen. Nhưng đi thăm chú Phạm Hổ chứ ai đâu mà phải tính. Bệnh viện Hữu Nghị ngày Tết vắng lặng, chỉ bệnh nhân rất nặng mới ở lại. Người thăm nom cũng ít hẳn đi. Chúng tôi t́m đến pḥng chú, lại vẫn cảnh như năm nào, một ống dây dẫn từ cổ họng người bệnh đến máy thở. Chú Phạm Hổ bặt đi trong giấc ngủ triền miên. Tôi muốn để chú ngủ nhưng Sông Đông nhất định đ̣i đánh thức bố. Sông Đông biết chú quư tôi lắm, biết tôi vào thế nào chú cũng vui lên. Quả thật, khi Sông Đông ghé tai bố nói có anh Thắng, chị Hoa đến chơi, chú từ từ mở mắt, mỉm cười và khẽ đưa tay nắm chặt tay tôi như biểu cảm một điều ǵ. Đến lúc tôi xin phép ra về, chú níu tay tôi lại và nói thều thào ǵ đấy mà tôi không hiểu. Sông Đông căng tai nghe, rồi quay sang tôi nói: “Ba em hỏi thăm sức khỏe mẹ anh và chúc bác mạnh khỏe”. Ngày Tết người ta vẫn thường chúc nhau sức khỏe, tôi nhận thay mẹ tôi lời chúc của chú, không khỏi nao ḷng: C̣n chú, liệu có qua khỏi được không?

Chú Phạm Hổ đă qua khỏi. Lại một lần nữa chúng tôi kính phục ư chí của chú và kính nể sự chăm sóc của ba chị em, ba con sông ấm áp t́nh thương cha. Tết năm sau, Đinh Hợi, tôi và vợ lại đến thăm chú. Chúng tôi mang quà năm mới là bó cúc đại đóa vàng rực rỡ. Cúc, theo ngôn ngữ của loài hoa, biểu tượng cho người có tuổi. Chúng tôi mừng là những bông cúc ḿnh mua có cành cứng cáp, lá cũng tốt tươi. Chỉ ngại một điều: Tết nhà nào cũng đă sẵn hoa, mang hoa đến liệu có phải chở củi về rừng?

Đúng là nhà chú có rất nhiều hoa. Hoa trên bàn thờ, hoa trên bàn tiếp khách, hoa trên bàn làm việc. Và cả hoa trên tường nữa, những bức tranh hoa nhà thơ vẽ khi có hứng với cây cọ. Nhà thơ, nói trộm vía, nhờ giời trông khỏe khoắn. Chúng tôi th́ chẳng vội vàng ǵ. Câu chuyện chiều hôm ấy thật êm đềm, miên man hết cung thiếu nhi, phim họat h́nh, chuyện hoa chuyện quả rồi đến chuyện bác Tuân, bác Tưởng... Chú Phạm Hổ không quên hỏi chuyện mẹ tôi, chú lấy làm tiếc giờ th́ chẳng thể đến thăm mẹ tôi được. Chú nhớ, ngày nào vẫn c̣n đạp xe đến nhà tôi. Ngay như hôm mang bức kư họa chú vẽ cha tôi đến tặng mẹ tôi, bức vẽ kể cũng cồng kềnh, chú vẫn tự đi xe được mà. C̣n bây giờ th́...

Một thoáng buồn nơi đuôi mắt nhà thơ. Nhưng như sợ người khác buồn lây, chú khoát tay chỉ lọ hoa cúc Sông Đông cắm xong tạm đặt ở góc nhà, cười nói: Nhưng vẽ th́ chú vẫn vẽ được. Nh́n lọ cúc này, chú chỉ muốn vẽ ngay!

Thế rồi năm sau, lại nghe tin chú Phạm Hổ phải vào viện. Lại phải mở khí quản. Lần này là lần thứ ba. Tôi vẫn mong một sự phi thường, như một ngoại lệ “quá tam” vậy. Nhưng rồi, ngày 4-5-2007, nhà thơ đă vĩnh viễn ra đi...

Sẽ là quá bất nhẫn nếu nói với người thân của nhà thơ rằng, chú Phạm Hổ thôi thế là may rồi. Rằng chú đă được chăm sóc để vượt qua được những lần tưởng như không thể nào qua khỏi. Rằng chú đă sống thêm được nhiều năm để được chứng kiến nhiều tác phẩm của ḿnh được làm mới, được tái bản, được minh họa... ngày một đẹp hơn lên. Tất cả đều là không thỏa đáng trước nỗi đau mất mát của người vợ và những cô con gái yêu cha ḿnh hết mực. Người viết bài này chỉ xin được phép chia sẻ - không phải như một lời an ủi, mà chỉ như một nhận xét chân thành - những người thân của nhà thơ có thể yên tâm rằng, ḿnh đă làm những ǵ có thể, cũng như nhà thơ lúc sinh thời đă luôn mong muốn làm những điều tốt đẹp nhất cho những người thân yêu, cho cuộc đời này...

Nguyễn Huy Thắng