Tuyến đường Quang Trung (thành phố Hà Đông). Ảnh: Nhật Nam

(HNM) - Những thành viên của Hội đồng đặt tên đường, tên phố TP Hà Nội đều khẳng định rằng sẽ giữ nguyên tên đường, phố hiện tại của TP bất kể việc trùng tên lên tới con số hàng trăm. Lư do là v́ phiền toái và tốn kém. Trong khi đó, nhiều ư kiến cho rằng, dù tốn kém cũng phải đổi; làm một lần để khỏi rắc rối măi măi.

Nhiều luồng ư kiến trái chiều

TP Hà Nội (cũ) có khoảng 700 tên đường, phố; trong khi TP Hà Đông và Sơn Tây (Hà Tây cũ) có khoảng 300. Số tên trùng nhau theo ước lượng ban đầu có thể lên tới 70%.

Việc sửa đổi tên đường, phố thường gây phiền toái, v́ liên quan đến địa chỉ thường trú của hàng ngh́n người dân, biển hiệu của hàng ngh́n cửa hàng, trụ sở cơ quan… Phiền toái ở đây chính là việc đổi tên đường cũng có nghĩa là người dân, cơ quan, doanh nghiệp sẽ phải bỏ ra thời gian và chi phí để chỉnh sửa giấy tờ, biển hiệu...

Các thành viên của Hội đồng đặt tên đường phố TP Hà Nội khẳng định, phiền toái và lăng phí là lư do không nên đổi tên đường, tên phố trùng hiện nay. Ông Nguyễn Vinh Phúc, thành viên của Hội đồng trên cho rằng, để tránh rắc rối, thư từ, địa chỉ chỉ cần ghi rơ tên đường, phố kèm với tên quận, xă, phường của tuyến đường, tuyến phố đó là được.

Ở TP Hồ Chí Minh dù không trải qua việc mở rộng địa giới hành chính như Hà Nội nhưng cũng có tới khoảng 100 đường, phố (trong tổng số khoảng 1.500 đường phố) trùng tên nhau. Nhiều danh nhân như Lê Lợi, Lê Lai, Trần Hưng Đạo, Quang Trung được đặt tên cho 3-4 con đường ở TP HCM. Nhiều năm qua, người dân cũng thấy b́nh thường.

Trong khi đó, nhiều ư kiến bảo vệ quan điểm ở cùng một thành phố không nên có những đường, phố trùng tên nhau. Nhà văn Băng Sơn khẳng định, nh́n từ góc độ văn hóa, lịch sử, việc chỉnh sửa những đường, phố trùng tên là cần thiết. Trước mắt th́ có thể không đổi, nhưng về lâu dài th́ cần phải đổi. “Chúng ta không thiếu cách đặt tên đường, phố. Một TP Thủ đô như Hà Nội không nên v́ những phiền toái ban đầu mà để có những đường, phố trùng tên”- nhà văn Băng Sơn nói.

Việc để cùng một TP có những đường, phố trùng tên cũng không phù hợp với quy định của Nghị định 91/2005/NĐ-CP ngày 11-7-2005 của Chính phủ về ban hành quy chế đặt, đổi tên đường, phố.

Một số ư kiến khác cho rằng, Hà Nội có những đường, phố trùng tên có thể chấp nhận trong giai đoạn ngắn v́ bất khả kháng. Nhưng về lâu  dài mà vẫn để tồn tại th́ chứng tỏ khoa học về đặt tên đường phố đang thất bại.

Rà soát lại toàn bộ phương pháp đặt tên đường phố

Ông Đào Xuân Dương, Phó Trưởng ban Văn hóa-Xă hội, HĐND TP Hà Nội cho biết, việc khảo sát cụ thể việc trùng tên đường, phố giữa Hà Nội cũ và TP Hà Đông, Sơn Tây đang được tiến hành. Sau khi có những thống kê cụ thể th́ việc có sửa đổi tên hay không mới được quyết định. Quyền quyết định vấn đề này thuộc về HĐND TP.

Theo ông Đào Xuân Dương, việc đổi tên đường, phố trùng tên là cần thiết. Ông cũng cho rằng, vấn đề lăng phí, phiền toái là chắc chắn có, nhưng thà một lần chi phí để có được sự gọn gàng, quy củ của Thủ đô th́ cũng nên làm. Đó là chưa kể, một số tên danh nhân lớn nhưng ở Hà Đông và Sơn Tây đang được đặt cho những tuyến phố nhỏ, chỉ đáng là ngơ ở Hà Nội, rất cần phải đổi.

Tuy nhiên, ông cho biết, hiện nay việc đặt đổi tên đường, phố c̣n gặp rất nhiều khó khăn. Không đơn giản chỉ là quy tŕnh c̣n khá phức tạp, mà c̣n v́ chúng ta chưa có được một ngân hàng tên đường, phố đủ lớn. Hiện nay, việc xây dựng ngân hàng tên này đang được Sở VHTT&DL tiến hành.

Việc thiếu tên và thiếu chặt chẽ trong quy định đặt tên đường, phố chính là nguyên nhân khiến ở TP Hồ Chí Minh vẫn có tới 100 tên đường, phố trùng nhau. Chính v́ vậy, vấn đề trước mắt là cần rà soát lại các quy định về đặt, đổi tên đường phố thống nhất áp dụng ở đô thị. Việc trùng tên được phép tới giới hạn nào phải được xác định cụ thể. Không thể để t́nh trạng, quy định của Nghị định 91 rất cụ thể là không nên có đường, phố trùng tên ở cùng một TP, trong khi việc trùng tên vẫn vô tư diễn ra mà không được sửa.

Điều quan trọng thứ hai là cần xây dựng một ngân hàng tên đa dạng, phong phú. Hiện nay tên đường, phố ở Hà Nội vẫn phổ biến là tên danh nhân. Tên các sự kiện lịch sử vẫn c̣n ít được khai thác. Trong khi các kỹ thuật đặt tên mới, hiện đại như đánh số, bằng kư hiệu vẫn chưa được vận dụng. Chúng ta có cảm tưởng, phương pháp đặt, đổi tên đường phố hiện nay cũng phức tạp y như việc đánh số nhà vậy. Không chỉ thế, với số lượng tên đường dự trữ hạn chế, việc đặt, đổi tên đường, phố dường như rất máy móc và hạn chế.

Rơ ràng, khoa học đặt đổi tên đường, phố tưởng chừng đơn giản, nhưng cũng để lại rất nhiều vấn đề phải suy nghĩ.

Vơ Lâm