Du khách trong và ngoài nước tham quan pḥng trưng bày các cổ vật của Hoàng thành. Ảnh: Nguyệt Ánh

(HNM) - Đó là điều đă được ông Trần Quang Dũng, Phó giám đốc Trung tâm Bảo tồn khu di tích Cổ Loa - Thành cổ Hà Nội khẳng định lại với PV Hànộimới vào tối qua, 3-10, một ngày sau khi UBND TP Hà Nội tiến hành buổi họp báo giới thiệu nội dung bộ hồ sơ này.

Ông Trần Quang Dũng nói: “Đó là một bộ hồ sơ đặc biệt bởi nó được các chuyên gia UNESCO trực tiếp giúp trên phương diện kỹ thuật thực hiện. Các chuyên gia của Pháp, Nhật Bản… và các chuyên gia đầu ngành của Việt Nam đă góp phần thực hiện nó với t́nh cảm đặc biệt dành cho Hà Nội”.

Kỹ tới từng chi tiết

Theo các chuyên gia, việc soạn thảo bộ hồ sơ được bắt đầu thực hiện từ 1 năm trước đây, sau khi UBND TP Hà Nội  ra Quyết định số 93/2006/QĐ-UBND ngày 8-6-2006 về việc thành lập Hội đồng xây dựng hồ sơ đề nghị UNESCO công nhận quần thể di tích Kinh thành Thăng Long và Thành Hà Nội là di sản văn hóa thế giới và Chính phủ Việt Nam chính thức đề nghị đưa khu di sản văn hóa Thăng Long - Hà Nội vào dự thảo danh sách di sản thế giới (ngày 21-6-2006). Quá tŕnh ấy cần tới 112 đầu mục tài liệu tham khảo - khoảng 5.600 trang, bao gồm hồ sơ di sản quốc gia, tài liệu của Ủy ban du lịch vùng Ile de France (Pháp), bản sơ thảo hồ sơ di sản thế giới khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội (HTTL-HN), hệ thống tài liệu của UNESCO… Các chuyên gia cũng đă phải cất công t́m hiểu hồ sơ di sản thế giới của các di tích trong khu vực và thế giới, từ Pháo đài đỏ của Ấn Độ đến khu Trung tâm hành chính Ma Cao (Trung Quốc), di tích Vat Phou của Lào. Hệ tư liệu đồ sộ ấy giúp các chuyên gia rất nhiều trong việc xác định đường hướng xây dựng bộ hồ sơ HTTL-HN dựa theo 3 tiêu chí cần phải thể hiện, làm rơ. Thứ nhất, đó phải là di sản có khả năng biểu đạt sự giao thoa quan trọng giữa các giá trị nhân văn trong một giai đoạn lịch sử hoặc trong một vùng văn hóa của thế giới, biểu đạt sự phát triển của kiến trúc hoặc kỹ thuật, công tŕnh nghệ thuật ḱ vĩ, các công tŕnh quy hoạch đô thị hay các công tŕnh tạo dựng  cảnh quan. Thứ hai, là di sản có ư nghĩa như một minh chứng duy nhất, hoặc ít nhất cũng là đặc thù của một truyền thống văn hóa hay một nền văn minh đang tồn tại hoặc vừa mất đi. Và, thứ ba, là di sản có mối liên hệ trực tiếp hoặc rơ ràng với những sự kiện hay truyền thống c̣n hiện hữu trong cuộc sống hiện tại…

Xây dựng hồ sơ theo những tiêu chí nói trên là cả quá tŕnh lao động, hợp tác nghiêm túc giữa nhà quản lư văn hóa, chuyên gia Việt Nam và chuyên gia UNESCO, Pháp, Nhật Bản, Anh... Người ta thống kê có hàng chục chuyến công tác và làm việc của các chuyên gia nước ngoài với phía Việt Nam nhằm xem xét, đánh giá khối tư liệu có thể dùng cho việc lập hồ sơ; bổ sung ư kiến cho các bản dự thảo. Khi các chuyên gia Việt Nam hoàn thành “phần thô”, diễn đạt ư tứ bằng tiếng Việt, các chuyên gia UNESCO đă giúp chuyển ngữ hồ sơ sang tiếng Anh, một trong hai thứ tiếng (cùng với tiếng Pháp) được UNESCO quy định. Bây giờ, khi bộ hồ sơ đă được hoàn thành, đă được Trung tâm Di sản thế giới của UNESCO - trụ sở tại Pa-ri (Pháp) tiếp nhận từ ngày 29-9 vừa qua, ta mới có thể đánh giá hết ư nghĩa của việc làm tưởng như đơn giản ấy. “Những thuật ngữ, tên riêng, như Cấm thành, ngay cả người Việt cũng có thể không hiểu hết ư tứ, huống hồ khi nội dung ấy được chuyển ngữ. Phải khéo diễn đạt lắm mới có thể chuyển tải toàn vẹn thông điệp về HTTL-HN” - ông Trần Quang Dũng nhận xét.

Lồ lộ giá trị nổi bật  toàn cầu

Bộ hồ sơ đă được chuẩn bị theo hướng dẫn của UNESCO, gồm hồ sơ chính 154 trang - 9 mục, và 10 quyển phụ lục, phim video có độ dài 41 phút 35 giây, hàng trăm ảnh… Từ hồ sơ đă hoàn chỉnh, với sự viện dẫn kết quả nghiên cứu giá trị, sự mô tả h́nh ảnh di sản và t́nh trạng bảo tồn, nhân tố tác động, phương án bảo vệ và quản lư di sản… những người giữ quyền xem xét có thể h́nh dung giá trị nổi bật toàn cầu của HTTL-HN, nơi thể hiện rơ sự kết hợp hài ḥa các phong cách kiến trúc châu Á, kỹ thuật xây dựng, quy hoạch đô thị, nghệ thuật tạo h́nh…; nơi mà các hiện vật khảo cổ, những công tŕnh kiến trúc c̣n hiện diện hay cảnh quan chung của quy hoạch đô thị xưa c̣n sót lại đă thể hiện gần như trọn vẹn quá tŕnh lịch sử thật dài, cho thấy HTTL-HN giữ vai tṛ đại diện cho cả một quá tŕnh của lịch sử nhân loại…

Bộ hồ sơ đă được hoàn chỉnh, đă được gửi đi. Dự kiến vào giữa tháng 11 tới, Ban thư kư Ủy ban Di sản thế giới sẽ có ư kiến phản hồi để Việt Nam hoàn thiện hồ sơ chính thức, trước khi các cơ quan tư vấn của UNESCO tiến hành thẩm định - từ tháng 3-2009. Và cuối cùng, khoảng tháng 7 năm 2010, Ủy ban Di sản thế giới sẽ họp khóa thường niên để xem xét, đánh giá hồ sơ di sản HTTL-HN.

Chúng ta đă cố gắng hoàn thiện bộ hồ sơ, việc quan trọng nhằm t́m sự tôn vinh xứng đáng với một trong số khu di sản hàng đầu của Việt Nam. Nhưng trên hết, việc làm ấy là sự cụ thể hóa quan điểm, đường hướng nhằm thực hiện mục tiêu hàng đầu của Chính phủ, của Hà Nội là bảo vệ và phát huy giá trị HTTL-HN.

Đức Huy