Khởi công đúng dịp kỷ niệm 118 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/2008), Dự án xây dựng Bảo tàng Hà Nội đang được các đơn vị chức năng của thành phố Hà Nội nỗ lực triển khai, mà đích đến là chào mừng Đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội vào năm 2010.

Mơ ước hàng chục năm nay về một nhà bảo tàng phản ánh toàn diện lịch sử phát triển của Thăng Long - Hà Nội ngàn năm văn hiến và anh hùng của những người yêu Hà Nội đang dần trở thành hiện thực.

Bảo tàng Hà Nội (BTHN) là công tŕnh văn hóa trọng điểm kỷ niệm 1000 năm Thăng Long của thành phố Hà Nội, được xây dựng trong khuôn viên rộng 53.963 m2 tại xă Mễ Tŕ (ngay cạnh Trung tâm Hội nghị Quốc gia), theo thiết kế của Liên danh GMP - International GmbH - Inroslackner AG - CHLB Đức. BTHN tương lai có h́nh dáng như một kim tự tháp ngược, chiều cao hơn 30m, gồm 4 tầng nổi và 2 tầng hầm, diện tích xây dựng vào khoảng gần 12.000 m2. Việc chuẩn bị đề cương trưng bày BTHN được khởi động từ năm 2003. Đến 28/12/2007, với công sức đóng góp của nhiều nhà quản lư, nhà khoa học, chuyên gia đầu ngành, Đề cương chi tiết chính thức được thành phố Hà Nội phê duyệt. Trên cơ sở đề cương này, thành phố tiếp tục chỉ đạo đơn vị chức năng xây dựng kịch bản trưng bày, để định hướng thiết kế mỹ thuật, nội thất, sáng tạo các phác thảo, maket và các nội dung khác liên quan đến việc trưng bày của BTHN. Từ trước đến nay, hầu hết các bảo tàng của Việt Nam thường sử dụng những công tŕnh kiến trúc có sẵn, sau đó mới đưa hiện vật vào trưng bày. Theo các chuyên gia, BTHN được xây mới hoàn toàn, lại có kịch bản trưng bày, thiết kế mỹ thuật, nội thất đồng bộ, chắc chắn hiệu quả trưng bày rất cao và phù hợp với xu thế của các bảo tàng hiện đại.

BTHN tương lai có hệ thống trưng bày cố định, trưng bày chuyên đề và trưng bày ngoài trời, trong đó có bổ sung phần lịch sử của vùng Hà Nội vừa mở rộng. Khu trưng bày trong nhà được kết hợp giữa trưng bày biên niên với trưng bày sưu tập, trưng bày chuyên đề, lấy sưu tập hiện vật, nhóm hiện vật làm trung tâm, với sự hỗ trợ tích cực của các phương tiên nghe nh́n hiện đại. Các nội dung trưng bày chính gồm: Đặc điểm tự nhiên và tài nguyên Hà Nội; Thời kỳ tiền sử; Kinh đô Thăng Long thời Đại Việt từ thế kỷ XI - thế kỷ XVIII; Hà Nội thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX; Hà Nội-Thủ đô nước Việt Nam Dân chủ cộng hoà (1945-1975): Hà Nội-Thủ đô nước CHXHCN Việt Nam. Bên cạnh đó là các trưng bày chuyên đề: Bác Hồ với Hà Nội, Lối sống người Hà Nội, Cổ vật nước ngoài, Đồ mỹ nghệ, Sưu tập tiền cổ...Khu trưng bày ngoài trời sẽ là không gian mở, phô diễn và giới thiệu tổ hợp các hiện vật thể khối lớn về kiến trúc, các nhóm hiện vật siêu trường siêu trọng; tái hiện không gian lễ hội hội, văn hoá; tôn vinh làng nghề-phố nghề. Tại đây, cùng với hệ thống sân vườn, cây cảnh, non bộ, các chuyên gia dự định dựng tượng các danh nhân văn hoá Thủ đô; mô phỏng kiến trúc một góc Phố cổ Hà Nội; giới thiệu nghề gốm Bát Tràng, Cốm Mễ Tŕ, Bánh cuốn Thanh Tŕ, Dệt Triều Khúc, Múa rối Đào Thục, Kim hoàn Định Công…

Để đáp ứng những nội dung trưng bày, vấn đề hiện vật, tư liệu là yếu tố quyết định. Từ nhiều năm nay, hơn 17.000 hiện vật của BTHN phải chịu cảnh chen chúc trong các thùng nhôm chất chồng lên nhau tại kho của Bảo tàng Lịch sử và chùa Hưng Kư. Nhưng không thể cứ mang toàn bộ số hiện vật này ra để trưng bày, chưa nói đến 30.000 hiện vật liên quan đến khu vực Hà Nội vừa mở rộng đang cất trong kho Bảo tàng Hà Tây (cũ) và phần hiện vật về giai đoạn lịch sử cận đại, hiện vật phản ánh thời kỳ đổi mới trong kho của cả 2 bảo tàng này đều rất ít. Trong quá tŕnh xây dựng đề cương, kịch bản trưng bày, các chuyên gia có ư định dựng lại một số cảnh như: buổi thiết triều thời Lê (với đầy đủ các thành phần vua, quan), cảnh đánh chiếm Bắc Bộ phủ..., nhưng để có được các tư liệu, hiện vật chính yếu cung cấp cho các nghệ sĩ sáng tạo thật sự khó khăn.

Tháng 9/2008, Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Hà Nội đă đề nghị UBND Thành phố cho phép thuê 3000m2 tầng hầm của Trung tâm Hội nghị Quốc gia làm kho tạm, chuyển toàn bộ hiện vật BTHN từ chùa Hưng Kư và Bảo tàng Lịch sử về chỉnh lư bổ sung, hoàn thiện hồ sơ, phân loại bảo quản theo chất liệu. Đây cũng sẽ là nơi tiếp nhận các hiện vật mới sưu tầm trong giai đoạn 2008- 2010 và tập kết, triển khai thực hiện các mô h́nh, sa bàn, bản đồ... theo thiết kế mỹ thuật của BTHN tương lai.

TTXVN