Bảo tàng Hồ Chí Minh là nơi nhiều người đến tham quan, học tập tấm gương đực đức Hồ Chí Minh. Ảnh: NA

(HNM) - Một ngày sau khi nước nhà giành được độc lập (3-9-1945), Chủ tịch Hồ Chí Minh đă chủ tọa phiên họp đầu tiên của Hội đồng Chính phủ. Người tŕnh bày nhiệm vụ cấp bách của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng ḥa. Trong đó, Người nhấn mạnh: “Chúng ta có nhiệm vụ cấp bách là phải giáo dục lại nhân dân chúng ta, phải làm cho dân tộc chúng ta trở nên một dân tộc dũng cảm, yêu nước, yêu lao động, một dân tộc xứng đáng với nước Việt Nam độc lập”. Để làm được những điều đó, Người đề nghị “mở cuộc chiến dịch giáo dục lại tinh thần nhân dân bằng cách thực hiện: Cần, Kiệm, Liêm, Chính”.

Về cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư, Chủ tịch Hồ Chí Minh nói một cách giản dị, cụ thể, dễ hiểu và ngắn gọn. Cần tức là “siêng năng, chăm chỉ, cố gắng, dẻo dai”, và nếu đă cần th́ việc ǵ, dù khó khăn mấy, cũng làm được. Kiệm là “tiết kiệm, không xa xỉ, không hoang phí, không bừa băi”. Cần với kiệm đi đôi với nhau như hai chân của một người. Cần mà không kiệm “th́ làm chừng nào xào chừng ấy”, cũng như một cái thùng không đáy, nước đổ vào, không lại hoàn không. Kiệm mà không cần, th́ không tăng thêm, không phát triển được. Liêm là “trong sạch, không tham lam; v́ vậy mà quang minh, chính đại, không bao giờ hủ hóa. Chỉ có một thứ ham là ham đọc, ham làm, ham tiến bộ.” Liêm phải đi đôi với kiệm, bởi có kiệm mới liêm được, v́ xa xỉ sẽ sinh ra tham lam”. Theo Bác Hồ, cần, kiệm, liêm là gốc rễ của chính. Chính “nghĩa là không tà, nghĩa là thẳng thắn, đứng đắn”. Một người phải cần, kiệm, liêm nhưng c̣n phải chính mới là người hoàn toàn. Chính đối với ḿnh là không tự cao, tự đại, luôn luôn chịu khó học tập, cầu tiến bộ, luôn tự kiểm điểm những lời ḿnh đă nói, những việc ḿnh đă làm, để phát triển điều hay, sửa đổi khuyết điểm.

Về chí công, vô tư, Người nói: “Đem ḷng chí công, vô tư mà đối với người, với việc”, “khi làm bất cứ việc ǵ cũng đừng nghĩ đến ḿnh trước, khi hưởng thụ th́ ḿnh nên đi sau”; “phải lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ”.

Sinh thời, Bác sống rất giản dị, từ lời nói đến việc làm, phong cách làm việc, từ cách ăn mặc cho đến những sinh hoạt hằng ngày, ngay cả khi Người đă là Chủ tịch nước.

Bác ăn mặc rất giản dị và tiết kiệm “chỉ có hai bộ quần áo ka-ki, một cái khăn tay vải to và hai đôi bít tất”. Đôi dép cao su của Bác, bộ quần áo kaki sờn Bác vẫn dùng hằng ngày, khi biết các đồng chí phục vụ định thay, Bác không đồng ư. Chiếc bút ch́ ṃn vẹt Bác dùng để theo dơi trên báo. Những trang bản thảo được Bác viết ở mặt sau của những tờ tin tham khảo của Việt Nam Thông tấn xă. Chiếc ô tô Bác đi công tác hay đi thăm đồng bào và chiến sĩ trong cả nước cũng chỉ là loại xe b́nh thường. Bác không dùng chiếc điều ḥa nhiệt độ do các đồng chí cán bộ ngoại giao đang công tác ở nước ngoài biếu, mà đề nghị chuyển cho các đồng chí thương, bệnh binh đang điều trị tại trại điều dưỡng hoặc quân y viện, mặc dù lúc đó Bác đang ở trong ngôi nhà của người thợ điện (nhà 54) rất nóng…

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, trên chiến khu Việt Bắc, Bác ở trong ngôi nhà sàn đơn sơ, giản dị. Đến khi cách mạng thành công, trở về Thủ đô, Bác cũng chỉ ở trong ngôi nhà nhỏ của một người thợ điện, sau đó chuyển sang ở nhà sàn, chứ không ở ngôi nhà to, sang trọng của Toàn quyền Đông Dương. Bác dành ngôi nhà sang trọng đó làm nơi đón tiếp  khách của Đảng và Nhà nước ta…

Những lời nói của Bác về cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư cho đến nay vẫn c̣n nguyên giá trị. Đặc biệt là tấm gương của Bác về thực hành cần, kiệm, liêm, chính vẫn măi măi để cán bộ, đảng viên và nhân dân ta noi theo. Trong kháng chiến cũng như trong xây dựng đất nước, đă có nhiều tấm gương tiêu biểu về cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư. Họ là những con người luôn luôn gương mẫu, đi đầu trong lao động, sản xuất, chiến đấu và học tập. Tuy nhiên c̣n có một số không ít cán bộ, đảng viên, đặc biệt là những cán bộ có chức, có quyền vẫn chưa làm đúng lời dạy của Bác. Nạn tham ô, tham nhũng, hối lộ, lăng phí, xa xỉ, quan liêu, công thần, cửa quyền... ngày càng nhiều. Các vụ án PMU 18 - Bộ Giao thông - Vận tải, vụ cấp quota ở Bộ Thương mại, vụ án Mạc Kim Tôn ở Thái B́nh... cho thấy đó là những cán bộ, đảng viên bị sa sút về lư tưởng, chính trị, đạo đức và tha hóa về lối sống. Họ đă làm giảm sút ḷng tin, uy tín của Đảng trong cán bộ, đảng viên và nhân dân.

Thực hành tốt những lời dạy của Bác về cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư là chúng ta đă góp phần làm giàu cho đất nước, làm tăng ḷng tin của nhân dân vào Đảng, chính quyền và như vậy là góp phần thực hiện những điều Bác Hồ luôn mong muốn và căn dặn khi c̣n sống

Tiến Linh

(Bảo tàng Hồ Chí Minh)