(HNM) - Một việc mới xảy ra ở một nhạc viện: Người thầy nhận của 5 sinh viên hệ tại chức số tiền 15 triệu đồng, với lư do: dàn dựng tác phẩm (tất nhiên số tiền này nằm ngoài 4,5 triệu đồng phải nộp để chi cho dàn nhạc và các chi phí khác mà nhà trường c̣n hỗ trợ thêm 1 triệu đồng).

Khi thông tin này được vài tờ báo đề cập, Hiệu trưởng nhà trường đă yêu cầu và thầy giáo đă hoàn lại cho sinh viên. Và, sự việc được nh́n nhận dưới cái nh́n của nhiều thầy cô giáo, dường như việc nộp tiền dàn dựng tác phẩm tốt nghiệp lâu nay đă giống như “thông lệ”, tương tự như nhiều trường khác, khoa khác. Bởi về h́nh thức, đó là sự “tự nguyện” của sinh viên.

Ít lâu nay, kể từ khi nước ta chuyển sang nền kinh tế thị trường có định hướng XHCN, đă xuất hiện một thực tế xă hội khó có thể bác bỏ là một bộ phận không nhỏ trong nhiều giới, nhiều ngành nhuốm lối sống rất thực tế, thậm chí thực dụng, trong đó có không ít trường học. Việc quà  cáp  “bồi  dưỡng” giáo viên trở nên thường xuyên và lâu dần thành lệ, không phải đợi đến ngày 20-11 mới có. Có thể ban đầu, quà cáp dưới dạng phong b́ chưa có mấy ư nghĩa kinh tế. Nhưng đến nay, số tiền hay quà biếu thầy cô lúc tṛ tốt nghiệp đă có phần mang giá trị vật chất đáng kể. V́ thế, số tiền học sinh nộp cho thầy trong trường hợp nói trên được cho là “tự nguyện” hay “thông lệ” cũng không có ǵ khó hiểu. Bởi mức chi phí cho sức lao động hướng dẫn trong trường hợp này là đáng ghi nhận và nếu “quy ra thóc” có thể c̣n chưa xứng đáng.

Tuy nhiên, theo Hiệu trưởng Nhạc viện th́ sự việc diễn ra khiến ông rất buồn ḷng. Bởi dù ông biết việc dàn dựng cho một tác phẩm âm nhạc tốt nghiệp như thầy nọ làm là rất công phu, vất vả, cũng căng thẳng nữa; mặt khác bồi dưỡng và thù lao của trường chỉ có ư nghĩa tượng trưng; nhưng đă là nhà giáo, lại giữ trách nhiệm đào tạo tài năng nghệ thuật th́ buộc phải chấp nhận thiệt tḥi. Chữ “Thầy” mà xă hội dành cho lớn lắm, không thể lấy tiền mà mua được. Danh hiệu cao quư ấy, chẳng có cái “lợi” nào có thể sánh được!

Người viết bài này có những người bạn hiện đang giữ cương vị quản lư một số đơn vị nhưng vẫn miệt mài đêm đêm tham gia giảng dạy ở những học viện và trường đại học lớn, với mức thù lao chỉ trên hai chục ngh́n đồng/tiết, kể cả đào tạo trên đại học. Vậy mà họ chẳng mảy may màng đến những món “quà” tương tự, v́ cho rằng: “Chữ thầy từ xưa đến nay vốn cao như núi. Không thể v́ bất cứ điều ǵ mà làm tổn hại đến thanh danh!”. Thế mới biết, có trọng đạo mới giàu tṛ tôn sư. Và giữa thời kinh tế thị trường, trong giáo giới vẫn lắm người “khư khư nếp cũ” để giữ đạo.

Hẳn là trong xă hội nào đi nữa, dù chưa phát triển hay đă công nghiệp hóa tối tân rồi th́ nghề dạy học vẫn luôn c̣n đó, cần thiết cho xă hội xiết bao. Và cũng hẳn thời nào cũng thế, nếu không duy tŕ mối quan hệ thầy - tṛ trên tinh thần “tôn sư trọng đạo” th́ rất có thể nền móng của xă hội ấy sớm muộn cũng có vấn đề. V́ thế, thiển nghĩ cho dù trong hoàn cảnh nào, người thầy vẫn cần nêu cao gương sáng mà ǵn giữ đạo làm thầy, như những vị thầy đáng kính người viết đề cập trên đây khi họ cho rằng khi đă được xă hội gọi là thầy th́ phải sống và làm việc cho xứng với danh hiệu cao quư ấy!

Phùng Công