(HNM) - Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng vừa yêu cầu Bộ Tài chính ngay trong tháng 8 tới phải báo cáo Chính phủ về việc rà soát và kiểm soát hoạt động đầu tư của các tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước (TĐ,TCT). Có thể coi đây là cuộc kiểm tra “sức khỏe” cực kỳ cần thiết cho thành phần kinh tế chủ chốt, được đặt cho sứ mệnh là “anh cả đỏ” của nền kinh tế này.

Trước động thái này, cách đây hơn một tuần, Ban chỉ đạo đổi mới và phát triển doanh nghiệp (ĐM-PTDN)  đă lần đầu tiên công bố về kết quả sản xuất, kinh doanh của các TĐ, TCT trong 6 tháng qua. Theo đó đến nay, 74 TĐ, TCT có tổng vốn nhà nước là 402.815 tỷ đồng; tổng doanh thu đạt 510.811 tỷ đồng (bằng 59,3% kế hoạch năm, tăng 50,8% so với cùng kỳ năm 2007). Tổng lợi nhuận trước thuế đạt 76.329 tỷ đồng, đạt 53,5% kế hoạch, tăng 72% so với cùng kỳ năm 2007. Một quan chức của Ban chỉ đạo ĐM-PTDN nhận định, hoàn toàn có thể yên tâm về t́nh h́nh làm ăn của các “ông lớn” này.

Nhưng, rất nhiều nhà quản lư và các chuyên gia kinh tế lại không nghĩ như vậy, thậm chí c̣n có những đánh giá ngược lại về “sức khỏe của anh cả đỏ”! Mà, nếu không kịp thời “kê đơn, bốc thuốc” th́ không những “sức khỏe của anh cả” bị tổn hại mà nó c̣n ảnh hưởng đến cả sinh lực của nền kinh tế.

Chỉ nói về số liệu, trong 6 tháng vẫn c̣n có những TĐ, TCT làm ăn thua lỗ. Cho dù nhiều đơn vị lư giải việc thua lỗ của họ là do phải thực hiện sứ mệnh không tăng giá các mặt hàng thiết yếu trong khi chi phí đầu vào liên tục tăng th́ cũng chưa thể lạc quan về hiệu quả hoạt động của các  TĐ, TCT này. Bởi rất nhiều nguyên do.

Thứ nhất, với tư tưởng kinh tế nhà nước là chủ đạo nên các TĐ, TCT đă và đang được hưởng các chính sách ưu đăi mà không một khối DN nào khác có được. Những ưu đăi này đem so với hiệu quả kinh doanh trên và so với hiệu quả của khối DN tư nhân (nơi ưu đăi c̣n xa vời) th́ thấy là rất nhỏ.

Thứ hai, gần như TĐ, TCT nào cũng kêu thiếu vốn đầu tư, trong khi họ lại sẵn sàng mang vốn mà Nhà nước đầu tư vào các lĩnh vực ngoài chuyên môn, là những lĩnh vực dễ dàng kiếm lợi và cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro lớn như chứng khoán, ngân hàng, bất động sản với tổng số tiền là 7.370 tỷ đồng. Điều này cho thấy đồng vốn quư báu của Nhà nước đang bị sử dụng bừa băi và sẽ thế nào nếu các khoản kinh doanh này thua lỗ?

Thứ ba, hiện khoản vay nợ vốn Nhà nước của các TĐ, TCT nhà nước lên tới trên 514.465 tỷ đồng, được cảnh báo là đáng lo ngại. Theo báo cáo của Bộ Tài chính, tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu của các tập đoàn Nhà nước đang rất cao: 42 lần ở Cienco 5;  gần 23 lần ở Cienco 1; 22 lần ở Vinashin;  gần 22 lần ở Lilama… Khoản này cùng với việc đầu tư của khu vực doanh nghiệp nhà nước tăng 60%, trong đó có những đầu tư dàn trải đă khiến thâm hụt ngân sách tăng đột biến.

Thứ tư, là vấn đề rất quan trọng:  hầu hết các TĐ, TCT chưa tận dụng được cơ hội gia nhập WTO mang lại để thâm nhập mạnh mẽ, có hiệu quả vào thị trường quốc tế; chưa phát huy được lợi thế của các doanh nghiệp quy mô lớn thể hiện ở chỗ tốc độ tăng trưởng chưa tương xứng với tiềm năng hiện có; chưa trở thành doanh nghiệp có tính cạnh tranh quốc tế. Nhiều dự án lớn do các TĐ, TCT thực hiện triển khai chậm gây lăng phí; chưa tập trung sức t́m ṭi được nhiều dự án có hiệu quả, tạo ra sự phát triển đột phá về sản phẩm, công nghệ...

Chính phủ nhận thức rơ rằng, các TĐ, TCT đang hoạt động trong các lĩnh vực trọng yếu của nền kinh tế, nắm giữ một khối lượng lớn tài sản quốc gia, chiếm tỷ trọng cao nợ nước ngoài và nợ các ngân hàng trong nước của khối doanh nghiệp; hiệu quả hoạt động của các TĐ, TCT có ảnh hưởng rất lớn, trực tiếp đến ổn định kinh tế vĩ mô, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế. V́ thế, “Lệnh” rà soát và kiểm soát hoạt động đầu tư của các TĐ,TCT của Thủ tướng lần này phải được thực hiện nghiêm túc, minh bạch. Để tiếp ngay sau đó, các sơ kết đánh giá về mô h́nh TĐ và nghị định của Chính phủ về tổ chức, hoạt động của tập đoàn kinh tế được thực hiện, ban hành, sẽ là toa  “thuốc kháng sinh” đầu tiên, hữu hiệu để chữa một số loại bệnh đang ủ mầm ở các TĐ, TCT! Về lâu dài, c̣n rất nhiều việc phải làm để củng cố sức khỏe cho lực lượng kinh tế ṇng cốt quốc gia này…

Tuệ Trân