(HNM) - Năm nào cũng vậy, cứ sau ngày khai trường là những lời phàn nàn về các khoản thu lại rộ lên. Với gia đ́nh nghèo, có 2 con đi học, th́ học phí, tiền mua sách, vở, đồng phục, tiền đóng góp xây dựng trường... cũng là gánh nặng.

Nhưng với các trường học th́ mức học phí quá lạc hậu cũng là rào cản để nâng cao chất lượng, dẫu rằng, tiền không phải là điều kiện duy nhất và tiên quyết để làm nên chất lượng. Thêm nữa, có nhiều khoản trường phải thu hộ, chi hộ như bảo hiểm, quỹ đoàn đội, tiền bán trú... lại có những khoản thu hợp lư mà lại không hợp pháp v́ chẳng có trong bất kỳ một văn bản mang tính pháp quy nào nhưng lại rất cần cho học sinh. Trong cái ṿng luẩn quẩn ấy, nhiều trường đă coi khoản tiền “tự nguyện” như một “ch́a khóa” để mở cánh cửa “cơ chế tài chính” luôn đóng chặt. Hiệu quả cũng nhiều song hậu quả cũng không ít từ những khoản thu mang tên “tự nguyện”.

Để giải quyết mâu thuẫn này, trong năm đổi mới quản lư tài chính, các cơ sở giáo dục sẽ được phân cấp triệt để để tăng tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm về sử dụng ngân sách, tài chính tài sản của các cơ sở giáo dục. Cùng với được giao quyền, các cơ sở giáo dục phải thực hiện 3 công khai để người học và xă hội giám sát đánh giá, trong đó có công khai thu chi tài chính. Đồng thời các nhà trường cũng phải chịu 4 kiểm tra, trong đó có đến 3 nội dung liên quan đến tài chính: phân bố và sử dụng ngân sách; thu và sử dụng học phí; sử dụng các khoản đóng góp tự nguyện của người dân và các tổ chức cho nhà trường. Với việc đề ra 3 nội dung kiểm tra, ngành GD-ĐT đă chấp nhận khoản đóng góp tự nguyện của dân. Với truyền thống hiếu học của dân tộc, nhân dân cũng sẵn sàng đóng góp cho nhà trường để con em được học tập, rèn luyện trong điều kiện tốt hơn. Vấn đề là sử dụng cho đúng mục đích và công khai các khoản thu chi và “3 công khai, 4 kiểm tra” nhằm đạt được mục tiêu chung đó.

Chủ trương là thế song để các khoản đóng góp không c̣n là rào cản khiến học sinh không tới trường th́ cần phải nhanh chóng thay đổi mức học phí trên tinh thần thu đủ bù chi cùng với chế độ hỗ trợ cho đối tượng học sinh diện chính sách, học sinh nghèo. Nhà trường sẽ chỉ c̣n một nguồn thu chính là học phí, người dân cũng chỉ phải đóng  học phí mà không phải nay làm đơn tự nguyện nộp khoản này, mai làm đơn tự nguyện đóng góp khoản kia. Mối quan hệ giữa nhà trường, thầy cô giáo và cha mẹ học sinh sẽ đàng hoàng hơn, minh bạch hơn.

Không phải ngẫu nhiên Bộ GD-ĐT chọn đổi mới quản lư tài chính là một trong 3 chủ đề chính của năm học 2008-2009. Sự đổi mới là một yêu cầu bắt buộc bởi có sử dụng hợp lư các nguồn lực đầu tư cho giáo dục th́ mới có thể “làm giáo dục tốt trong điều kiện đất nước c̣n nghèo” như nhiều lần Phó Thủ tướng, kiêm Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Thiện Nhân từng nói. Sử dụng hợp lư các nguồn lực, đặc biệt là từ đóng góp của dân c̣n là đ̣i hỏi chính đáng của người đi học đối với ngành giáo dục nói chung, với mỗi cơ sở giáo dục nói riêng.

Kim Thoa