(HNM) - Cuối cùng th́ “cuộc chiến” giữa các ngành chức năng với Vedan, kẻ “bức tử” sông Thị Vải cũng đến hồi kết: Ban lănh đạo Công ty Vedan đă phải thừa nhận 100% thông báo kết quả của đoàn kiểm tra liên ngành TN-MT và buộc phải xin lỗi người dân Việt Nam về việc xả nước thải không qua xử lư ra sông Thị Vải suốt 14 năm qua.

Tuy sự việc đă được sáng tỏ và kẻ làm sai sẽ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật, nhưng nói như ông Nguyễn Xuân Lư, Cục trưởng Cục Cảnh sát Môi trường, Bộ CA, th́ đây không phải là một chiến công mà là một nỗi buồn lớn, rất buồn, bởi hậu quả của nó để lại cho xă hội là rất nặng nề. Trả lời bạn đọc trên một tờ báo, PGS.TS Nguyễn Văn Phước, Viện trưởng Viện Môi trường và Tài nguyên, ĐH Quốc gia TP Hồ Chí Minh đă khẳng định, cần ít nhất 10 năm để “làm sống lại” sông Thị Vải, (với điều kiện là các nguồn nước thải phải được kiểm soát và phải đạt yêu cầu). Chưa kể đến hệ lụy của hàng ngh́n hộ nông dân sống gần công ty Vedan và dọc sông Thị Vải (từ TP Hồ Chí Minh đến Bà Rịa-Vũng Tàu) đă bị triệt đường sống v́ không c̣n nguồn lợi thủy sản, bị ảnh hưởng nặng nề đến sức khỏe do nguồn nước sinh hoạt bị ô nhiễm. Bài học cay đắng về chạy theo lợi nhuận, hủy hoại môi trường, coi thường sức khỏe người dân từ Công ty Vedan cũng là lời cảnh báo cho nhiều DN và các địa phương.

Thực tế, ngoài như Vedan, c̣n rất nhiều, rất nhiều  DN đang vi phạm quy định về bảo vệ môi trường mà các ngành chức năng gần đây đă và đang dần dần ‘’vạch mặt chỉ tên’’. Đó là 11/13 khu công nghiệp, chế xuất (KCN, CX) có vi phạm trên địa bàn TP Hồ Chí Minh vừa ‘’được’’ công bố trong “danh sách đen’’ các DN gây ô nhiễm môi trường. Là 12 KCN gây ô nhiễm trên địa bàn tỉnh Đồng Nai mà những nghiên cứu mới nhất của Sở TN-MT tỉnh này đă chỉ ra, trong đó nhiều DN lượng nước thải ra môi trường vượt tiêu chuẩn vài chục lần. Chưa hết, Bộ TN-MT cũng vừa cảnh báo về môi trường lưu vực sông Nhuệ-sông Đáy chảy qua địa phận Hà Nội, Hà Nam, Nam Định và Ninh B́nh. Theo đó, trong tổng số 230 cơ sở, CN và 7 làng nghề được kiểm tra, chỉ có 82 đơn vị đă đầu tư xây dựng công tŕnh xử lư nước thải. Bộ TN-MT cũng đă ‘’khoanh’’ được 43 cơ sở trong các KCN, cụm công nghiệp và làng nghề gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng và đề nghị  UBND TP Hà Nội xem xét, cấm hoạt động xả nước thải vượt tiêu chuẩn trên địa bàn. Điển h́nh là Công ty TNHH United Motor Việt Nam (KCN Nội Bài, Sóc Sơn, Hà Nội) đă xả nước thải vượt tiêu chuẩn cho phép 10 lần trở lên, không có Giấy phép xả nước thải vào nguồn nước theo quy định...

Không thể chần chừ được nữa đă đến lúc cần một tiêu chuẩn, định chế rơ ràng trước khi cấp phép cho các DN đầu tư hoạt động và phải thường xuyên giám sát, kiểm tra, xử lư nghiêm từ khi DN mới bắt đầu vi phạm để tránh không xảy ra những ‘’sự đă rồi’’, hủy hoại môi trường, bóc lột cạn kiệt tài nguyên. Hà Nội mở rộng đang trong quá tŕnh CNH, HĐH mạnh mẽ với hàng ngh́n DN, hàng chục KCN, CX ở các địa phương, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế và cải thiện bộ mặt nông thôn, nâng cao đời sống người lao động. Tuy nhiên, nếu chỉ ‘’trải thảm đỏ’’ mời gọi đầu tư bằng mọi giá mà không tính đến lợi ích kinh tế - xă hội lâu dài th́ sự trả giá sẽ rất nặng nề.

Minh Thúy