http://www.hanoimoi.com.vn

(HNM) - Ngày 4-7 đồng chí Cù Văn Chước, nguyên Giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh, người từng nhiều năm có vinh dự được phục vụ Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từ trần. Bài viết này nhắc lại những kỷ niệm của ông trong những ngày được sống và làm việc bên Bác kính yêu.

Sau ngày Thủ đô được giải phóng, giữa tháng 10-1954, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Trung ương Đảng và Chính phủ về Hà Nội. Từ chối ngôi nhà Phủ toàn quyền sang trọng, Bác Hồ chọn ngôi nhà 1 tầng vốn là nơi ở và làm việc của những người thợ điện. Ít lâu sau, tháng 5-1958, Người chuyển sang chỗ ở mới. Đó là ngôi nhà làm bằng gỗ theo kiểu nhà sàn của bà con các dân tộc ở Việt Bắc. Ngôi nhà đã đi vào lịch sử với tên gọi “Nhà sàn Bác Hồ”.

Mười lăm năm sống và làm việc ở Hà Nội, trực tiếp phục vụ Chủ tịch Hồ Chí Minh trong công việc, trong sinh hoạt và trong giao tiếp hàng ngày là Văn phòng Chủ tịch phủ dưới sự chỉ đạo trực tiếp của các đồng chí Vũ Kỳ, Phan Mỹ... Văn phòng CQ 41A, cơ quan Bác Hồ lúc đó chỉ có một phòng văn thư với hơn 10 cán bộ, nhân viên làm mọi việc từ tiếp nhận, xử lý công văn để gửi đến các cấp có thẩm quyền, các ngành có trách nhiệm là đầu mối liên lạc và truyền đạt ý kiến của Bác, lập chương trình và phục vụ việc Bác tiếp khách hàng ngày, chăm lo đời sống sinh hoạt, giải trí văn hóa của Bác. Bác Hồ không có gia đình riêng. Do vậy, những cán bộ nhân viên làm việc ở đây như là những người thân trong gia đình với Bác. Đồng chí Cù Văn Chước là một trong những người như thế.

Sau này, thế hệ chúng tôi những người làm việc ở Bảo tàng Hồ Chí Minh đang ở tuổi 50 phần lớn đều gọi ông theo cách thân mật: Chú Chước. Con cái chúng tôi đều gọi là ông Chước như gọi người ông trong nhà mình. Có lẽ bởi từ khi có khu tập thể của cơ quan, gia đình ông luôn ở tập thể cùng với chúng tôi.

Vốn khiêm nhường và cẩn trọng, nên khi anh em chúng tôi hỏi về những công việc chú Chước đã làm trong thời gian trực tiếp phục vụ Bác Hồ nhưng rồi cũng không hiểu tại sao chỉ lát sau câu chuyện lại xoay quanh đề tài về Bác Hồ kính yêu.

Mãi sau này, chúng tôi mới có thể ghép lại những nét cơ bản về người “quản gia” của Bác Hồ như sau: Chú Chước sinh năm 1928, quê ở Phú Thọ. Theo hồ sơ ghi lại, chú đã tham gia cách mạng ở địa phương từ năm 1945, đi kháng chiến. Năm 1956, khi đang làm Chủ nhiệm cung cấp của đoàn thanh niên xung phong XP, được thành lập theo chỉ đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh phục vụ bộ đội đánh thắng ở chiến dịch Điện Biên Phủ, chú Chước được cấp trên điều về làm phụ trách nhà khách Chủ tịch phủ. Đầu năm 1957, một vinh dự lớn lao đến với chú Chước: Lãnh đạo cấp trên tin cậy chuyển chú sang làm việc ở bộ phận trực tiếp phục vụ Chủ tịch Hồ Chí Minh. Cơ quan văn phòng Bác Hồ lúc đó có mật danh là CQ 41A. Những năm 1960, có thời gian chú Chước vừa là Trưởng phòng kiêm Bí thư chi bộ của cơ quan. Chú đã cùng anh em đoàn kết sát cánh trực tiếp phục vụ Chủ tịch Hồ Chí Minh cho đến khi Người qua đời (9-1969).

Kể về những ngày được sống bên Bác Hồ kính yêu, chú Chước tâm sự: Mình trưởng thành lên chính nhờ những ngày được ở gần và trực tiếp phục vụ Bác. Sống gần Bác, mình thấy Bác thật thông tuệ mà giản dị, sáng suốt mà gần gũi, cương quyết mà khôn khéo, chừng mực. Bác chăm nghe tin tức, đọc sách, suy nghĩ và nghiền ngẫm rất kỹ, bàn bạc dân chủ với tập thể các đồng chí lãnh đạo rồi mới đưa ra quyết định. Từng giờ, từng phút của cuộc đời mình Bác dành hết cho dân, cho nước. Yêu dân, chăm lo và phấn đấu suốt đời để Tổ quốc thống nhất, đồng bào hai miền Nam - Bắc xum họp một nhà, nhân dân được làm chủ và hưởng sung sướng ấm no là điều Bác Hồ ngày đêm nghĩ suy trăn trở.

Chú Chước còn kể: Lần đầu tiên khi được các đồng chí lãnh đạo đưa đến chào và nhận nhiệm vụ ở văn phòng Bác, sau câu: Cháu chào Bác và kính chúc Bác mạnh khỏe, tôi lúng túng chưa biết nên nói thêm điều gì, Bác cười thân mật rồi nói: Cháu vào đây giúp Bác sẽ phải làm nhiều việc, cháu có quyết tâm không ? Tôi thưa với Bác: Vâng ạ, cháu quyết tâm ạ, cháu mong Bác chỉ bảo. Trong lần gặp đó Bác Hồ gọi tôi là cháu. Sau này, ở lâu Bác gọi tất cả anh em trong toàn cơ quan là “Chú” và xưng “Bác” như cách gọi trong một gia đình.

Hàng ngày, chúng tôi trực tiếp phục vụ Bác Hồ trong làm việc, ăn nghỉ, sinh hoạt văn hóa, tiếp khách quốc tế và các tầng lớp nhân dân trong nước. Chúng tôi tiếp nhận công văn, báo cáo từ các nơi gửi đến Chủ tịch và chuyển đến các cơ quan có thẩm quyền giải quyết những vấn đề được giao. Bác làm việc chủ động, đúng giờ và có kế hoạch. Anh em chúng tôi luôn cố gắng đoàn kết và hết lòng tận tụy phục vụ.

Kể về câu chuyện làm nhà sàn trong vườn Phủ Chủ tịch, chú Chước nói: Vừa nhận nhiệm vụ ở văn phòng Bác, tôi được cấp trên giao nhiệm vụ trực tiếp theo dõi, đôn đốc và đáp ứng các yêu cầu của đơn vị thi công nhà sàn. Bác Hồ trực tiếp nghe ông Ninh, kiến trúc sư báo cáo. Bác chỉ sửa đôi chút trước khi duyệt bản thiết kế. Khi làm xong, ông Ninh còn đưa cho tôi mẫu biển gắn lên trước nhà sàn để báo cáo Bác. Bác xem và đồng ý mới cho làm biển gắn lên khi hoàn thành ngôi nhà. Một hôm, Bác nói văn phòng tổ chức để Bác gặp tất cả anh em tham gia làm nhà sàn Bác cám ơn và khen ngợi anh em đã làm ngôi nhà hợp ý. ở với Bác, tôi thấy Bác rất nghĩa tình. Lo việc to nhưng Người cũng không quên việc nhỏ.

Về những việc làm hàng ngày trực tiếp phục vụ Bác, có lần chú Chước nói cho chúng tôi nghe việc làm tin phục vụ Bác Hồ: Hàng ngày, thông thường tôi làm tin báo phục vụ Bác hai lần: Trước giờ nghỉ trưa và sau bữa cơm chiều. Bác nghe trực tiếp tin tức trên radio bằng nhiều thứ tiếng. Bác đọc các bản tin do Bộ Ngoại giao và Bộ Quốc phòng gửi đến từ sáng sớm mỗi ngày. Phần tôi đọc và lựa chọn những tin tức bài viết quan trọng từ các bản tin của TTXVN, báo Nhân dân, Quân đội nhân dân và các báo địa phương. Khi đọc có tin cần thiết Bác nhắc cắt dán giữ lại, có tin hay Bác nói đưa mọi người cùng đọc. Bác theo dõi tình hình chiến sự ở hai miền Nam - Bắc rất sít sao. Khi cần làm việc với các cơ quan, các đồng chí lãnh đạo anh Vũ Kỳ thường giao cho tôi việc liên hệ, nêu yêu cầu và trực tiếp liên lạc để đón lên làm việc với Bác.

Hàng năm, vào dịp tết Nguyên đán Bác nhắc thu xếp để Bác gặp gia đình các đồng chí đang ở chiến trường và các đồng chí đã qua đời. Trước Tết vài ngày Bác cho làm cơm Tết mời cả cơ quan. Hôm đó bao giờ cũng đầy đủ các đồng chí lãnh đạo, các cán bộ ở cơ quan Phủ Chủ tịch, Phủ Thủ tướng. Vui lắm.

Việc chăm sóc sức khỏe của Bác do các bác sĩ đảm nhiệm. Chúng tôi cùng nhau chăm lo việc ăn uống của Bác, của Thủ tướng và cơm khách sao cho phù hợp với sức khỏe, nhưng phải chú ý không được để thừa, Bác sẽ phê bình. Trong phòng mỗi người mỗi việc chăm lo phục vụ Bác. Mọi thứ mua về đều được kiểm tra và bảo quản sao cho vệ sinh. Các chứng từ bao giờ tôi cũng là người kiểm tra cuối cùng trước khi báo cáo lên lãnh đạo. Cứ 6 tháng một lần đều có báo cáo tổng hợp tài chính chi tiêu trong quỹ lương của Bác. Mọi việc đều chỉn chu, ngăn nắp. Anh em làm bảo tàng sau này khi xem lại giấy tờ sổ sách thấy chữ ký của tôi ở các tài liệu có người gọi đùa tôi là “Quản gia nhà Bác Hồ”. Lúc làm những việc đó chúng tôi chỉ nghĩ một điều sao cho tốt để không phụ tấm lòng tin cậy của lãnh đạo cơ quan.

Sau này, anh em ở cơ quan 41A phần lớn đều ở lại làm việc tại Bảo tàng Hồ Chí Minh. Chú Kỳ, chú Chước bao giờ cũng là những người đi đầu dìu dắt thế hệ tiếp theo đi tiếp chặng đường nghiên cứu để phát huy những di sản vô giá Bác Hồ kính yêu để lại cho dân tộc Việt Nam.

Sau một thời gian đảm trách nhiệm vụ Phó viện trưởng Viện Bảo tàng Hồ Chí Minh, Giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh, năm 1998 chú Chước về nghỉ hưu. Vốn là “quản gia” trong nhà Bác, chú Chước không nề hà bất kỳ công việc gì mà chuyên môn bảo tàng cần đến. Khi cơ quan cần gọi chú lại đến đúng giờ làm theo đúng các quy định của chuyên môn như một “nhà bảo tàng học”. Chú vui vẻ nói: “Mình làm như thế tức là mình đang tiếp tục được phục vụ Bác Hồ”.

Nguyễn Khánh Anh