http://www.hanoimoi.com.vn

(HNMO) - Hầu hết các dự án phát triển giao thông và nhiều dự án khác của Hà Nội đều bị ách tắc vì khâu giải phóng mặt bằng (GPMB), di dời dân. Theo Ban chỉ đạo giải phóng mặt bằng (GPMB) Thành phố, trên địa bàn Hà Nội hiện có 333 dự án đang triển khai GPMB với tổng số hơn 1.800 ha đất phải thu hồi, liên quan đến 40.059 hộ dân. Tuy nhiên, đến nay kết quả GPMB đang thực hiện được rất chậm

Theo Ban chỉ đạo GPMB Thành phố, đến hết quý I/2008, trên toàn địa bàn thành phố mới hoàn thành bàn giao mặt bằng cho 24 dự án với tổng diện tích đất đã bàn giao cho các chủ dự án là 50ha; Thực hiện chi trả tiền bồi thường hỗ trợ theo phương án được UBND các quận, huyện phê duyệt cho 3.364 hộ với tổng số tiền đã chi trả là 360 tỷ đồng, bố trí tái định cư được cho 451 hộ dân... Đây là con số rất ít so với yêu cầu của công tác GPMB hiện nay.

       Một khu "đất sạch" hơn 5000 m2 đã được GPMB xong tại quận Hoàng Mai

Thực tế cho thấy, trong quá trình GPMB, thành phố đã “vấp” phải nhiều khó khăn trong quá trình thu hồi đất ở một số dự án như:  Nâng cấp quốc lộ 32; Thi công Khu ngoại giao đoàn tại Xuân Đỉnh, Từ Liêm; Thi công Quốc lộ 18 tại Sóc Sơn; Dự án khu công nghệ sinh học Hà Nội tại thôn Phúc Lý, Minh Khai, Từ Liêm; Dự án đường vành đai 2,5 Đầm Hồng - Giáp Bát - Lĩnh Nam...  Hoặc ở một số dự án khác người dân đã không cho kê khai đất, kiểm đếm vật tài sản, như ở Khu X2, Khu đô thị THT, hay ở Bảo tàng lịch sử quốc gia…

Một nguyên nhân ảnh hưởng nhiều đến kết quả thực hiện GPMB là do thời điểm đầu năm 2008 có sự thay đổi về chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo quy định của Trung ương và TP. Hà Nội. Theo đó, hồ sơ địa chính xác lập để thu hồi đất nông nghiệp bị vướng mắc chủ yếu về nội dung giao đất dịch vụ theo quy định tại Điều 48, Nghị định số 84/2007/NĐ-CP đã khiến các ngành chức năng lúng túng, chưa tìm được giải pháp áp dụng hữu hiệu; Hoặc như việc công bố cơ cấu căn hộ, giá nhà tái định cư đối với từng dự án, từng khu tái định cư... không được một bộ phận nhân dân chấp nhận. Bên cạnh đó, tại một số dự án lại thiếu các điều kiện cần và đủ (như vốn GPMB, quỹ nhà tái định cư thiếu, hoặc thủ tục thu hồi đất chưa đồng bộ...) khiến công tác GPMB gặp nhiều khó khăn, không đáp ứng kịp tiến độ được giao. Điển hình là ở các dự án như: Đường vành đai 3, đường vành đai I (đoạn Ô Đống Mác – Đê Nguyễn Khoái), đường Lạc Long Quân, đường Văn Cao kéo dài trên địa bàn quận Ba Đình, Tây Hồ và đường 5 kéo dài trên địa bàn huyện Đông Anh, quận Long Biên…

Nguyên nhân nữa là do quỹ nhà tái định cư của Hà Nội quá hạn hẹp. Chẳng hạn ở dự án nâng cấp quốc lộ 32, đoạn Nam Thăng Long - Cầu Diễn và Cầu Diễn – Nhổn, mặc dù đã hoàn thành phần điều tra, khảo sát, nhưng chưa lên được phương án di dời dân, bởi chưa bố trí được nhà tái định cư cho họ.

Theo Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Nguyễn Hồng Trường, việc cải tạo, nâng cấp quốc lộ 32 (cửa ngõ phía Tây đi vào Hà Nội) đang bị chậm tiến độ do vướng mắc trong khâu GPMB. Cụ thể, ở đoạn Nam Thăng Long – Cầu Diễn, tại gói thầu số 1 (km8+500 – km9+350), việc thi công bị kéo dài quá lâu. Bộ GTVT yêu cầu Ban QLDA5 phối hợp với chính quyền địa phương phải cam kết cụ thể thời gian bố trí tái định cư cho 150 hộ thuộc diện phải di dời và thời gian bàn giao mặt bằng cho dự án, cố gắng hòan thiện toàn bộ gói thầu trong năm 2008. Bộ cũng đề nghị UBND TP Hà Nội chỉ đạo Hội đồng GPMB, các ban ngành của địa phương khẩn trương giải quyết dứt điểm những vị trí còn vướng mắc, tồn tại về GPMB xong trước ngày 30/6/2008...

Đoạn Cầu Diễn – Nhổn (km10+420 – km14+493,645) cũng vướng mắc về GPMB do chưa lên được phương án di dời dân, trong khi theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ phải hoàn thành đoạn đường này trước tháng 10/2010. Vì vậy Bộ GTVT yêu cầu các đơn vị phải khẩn trương GPMB để có thể khởi công dự án vào tháng 6/2008. Tiến độ thi công của dự án là 18 tháng, và nhà thầu trước khi tham gia đấu thầu phải cam kết hoàn thành đúng tiến độ. Mặt khác, Ban QLDA5 cũng phải phối hợp với UBND các cấp, các ban ngành sớm có quyết định phê duyệt chỉ giới đường đỏ đoạn còn lại (từ ngã tư Nhổn đến hết địa phận Hà Nội). UBND huyện Từ Liêm cần khẩn trương đôn đốc tiến độ GPMB của dự án, cam kết cụ thể về tiến độ và trách nhiệm của các bên có liên quan. “ - Nếu cần thiết đề nghị UBND TP Hà Nội xin cơ chế chỉ định thầu cho công tác GPMB đoạn tuyến đường này” – Thứ trưởng Nguyễn Hồng Trường nhấn mạnh.

  Thiếu quỹ nhà tái định cư, biết bao giờ các hộ dân 2 bên đường này mới di dời để GPMB cho đường vành đai 2,5

... đến những nguyên nhân chủ quan.

Tiến độ GPMB của Hà Nội chậm còn do nguyên nhân chủ quan từ phía chính quyền và các chủ đầu tư: Một số quận, huyện còn "non tay", chưa vào cuộc quyết liệt và có các giải pháp hợp lòng dân. Bên cạnh đó, việc quản lý hồ sơ địa chính đất của một số địa phương thiếu chặt chẽ, dẫn tới vướng mắc, mất nhiều thời gian trong khâu xác nhận nguồn gốc đất để lấy cơ sở đền bù. Việc công bố quy hoạch, cắm mốc trong một số dự án chưa rõ ràng, cụ thể dễ gây hiểu lầm, dẫn tới khiếu kiện từ phía người dân bị thu hồi đất. Đơn cử như ở dự án XD tuyến đường vành đai 2,5 ở Hoàng Mai nhiều người dân thắc mắc về quy hoạch tuyến đường chưa đúng với quyết định 108/QĐ - TTg (ngày 20/6/1998) của Thủ tướng CP phê duyệt quy hoạch đường vành đai 2,5 "Đầm Hồng - Giáp Bát - Lĩnh Nam" và cho rằng, trong quá trình cắm mốc thi công đã có hiện tượng "nắn cong đường". Tuy nhiên, cho tới nay vẫn chưa có sự trả lời, giải thích nào rõ ràng, chính thức từ phía Thành phố, trong khi mọi sự giải thích của chính quyền quận Hoàng Mai đều không được chấp nhận...

Một nguyên nhân chủ quan nữa gây nên những hạn chế trong GPMB là năng lực của chủ đầu tư:  Không ít chủ đầu tư năng lực yếu kém, thiếu vốn, tổ chức thi công chậm, sau khi nhận bàn giao mặt bằng lại để đất hoang phí, gây bức xúc cho người bị thu hồi đất… Theo đánh giá của Ban chỉ đạo GPMB Thành phố, một số chủ đầu tư đã thiếu khách quan khi nhìn nhận về trách nhiệm. Đa số đều đổ lỗi cho những khó khăn về GPMB, mà không đề cập tới việc chậm thi công. Đơn cử như ở đường vành đai 3, đoạn Khuất Duy Tiến (Thanh Xuân): Việc giải phóng và bàn giao mặt bằng đã xong, nhưng tiến độ thi công hiện rất chậm, đào lên để đấy, gây bức xúc cho XH và người dân...

Công tác GPMB của Hà Nội thời gian tới còn rất lớn. Để đẩy nhanh tiến độ GPMB, Ban chỉ đạo GPMB Thành phố cho rằng: Cần tiếp tục chỉ đạo quyết liệt đối với các Sở, ngành chức năng, các quận, huyện nhằm giải quyết dứt điểm các vướng mắc trong công tác GPMB, đặc biệt là quỹ nhà tái định cư đã dự kiến bố trí cho các công trình trọng điểm, phải đảm bảo điều kiện giao trước cho dân đúng tiến độ của dự án; Giao nhiệm vụ cho các Sở, ngành liên quan, tham mưu đề xuất cơ chế giải pháp thực hiện Điều 48, Nghị định số 84/2007/NĐ-CP (về cơ chế giá nhà tái định cư) theo hướng nhanh, gọn, đi trước một bước để công khai giá nhà tái định cư cho nhân dân khi phê duyệt dự án... Chỉ đạo UBND các quận, huyện phê duyệt kế hoạch tiến độ cho từng dự án và thường xuyên rà soát, điều chỉnh đảm bảo tính khả thi; Đặc biệt là rà soát các điều kiện (pháp lý, vốn, tái định cư), chỉ tổ chức thực hiện công tác bồi thường hỗ trợ tái định cư, GPMB khi đủ điều kiện.

Quang Anh - Lan Hương