http://www.hanoimoi.com.vn

(HNMO) – Theo nhà sử học Dương Trung Quốc, chỉ còn hơn 880 ngày nữa là tới thời điểm kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, nhưng khi nhìn nhận những hạng mục công việc liên quan đến chương trình kỷ niệm sự kiện trọng đại này còn “bộn bề lo lắng”.

Đâu là công trình cần xây dựng?

Trong chương trình kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội có hạng mục TP đã phải bỏ (như xây công trình biểu tượng ở cửa ô phía Nam), cũng có những hạng mục đang tiếp tục thực hiện nhưng tính khả thi cũng như ý nghĩa của nó không rõ ràng như việc xây “Công trình lưu giữ thời gian” hay “Tháp ngàn năm”.

Bên cạnh đó, việc tôn vinh đức Lý Thái Tổ và sự kiện dời đô là một điểm nhấn cần thiết nhưng lại ít mang tính khả thi (phim truyện về Lý Thái Tổ) và chưa cần thiết (xây đền thờ Ngài tại Khu thành cổ…), trong khi TP đã hoàn thành việc dựng tượng Ngài tại trung tâm Thủ đô bên Hồ Hoàn Kiếm.

Hơn nữa, những triều đại tiếp nối cũng có những đóng góp to lớn vào truyền thống ngàn năm ấy như triều đại nhà Trần (Hà Nội chưa có tượng hay nơi thờ Đức Thánh Trần Hưng Đạo đại vương), nhà Lê (mới có tượng Lê Thái Tổ rất nhỏ được cất dựng từ chế độ cũ) chưa có một công trình nào xứng đáng. Triều Tây Sơn chúng ta đã bảo tồn Gò Đống Đa và xây tượng Quang Trung Hoàng đế (nhưng cần được sửa sang để khắc phục những bất hợp lý về không gian)…

“Nhưng điều đáng nói là chúng ta chưa hề quan tâm đến chính thế kỷ XX chứa đựng những giá trị hào hùng của truyền thống Thăng Long - Hà Nội mà Cuộc Cách mạng tháng Tám 1945 không chỉ xác lập trở lại vị thế Thủ đô của nước Việt Nam độc lập mà còn mở ra con đường phát triển của đất nước và Thủ đô  cho đến công cuộc đổi mới hôm nay” – nhà sử học Dương Trung Quốc nói.

Cũng theo ông Quốc, với sự kiện diễn ra ngay trên địa bàn Hà Nôi cách đây đúng 100 năm, vụ “Hà thành đầu độc” (1908) biểu hiện tinh thần bất khuất chống thực dân nhưng hiện vẫn chưa được TP. Hà Nội tổ chức tôn vinh…

Ngoài ra với cuộc Cách mạng Tháng Tám 1945, cuộc nổi dậy của nhân dân Hà Nội mang tính chất quyết định như hiệu lệnh cho cuộc Tổng khởi nghĩa diễn ra trên toàn quốc. Và cũng chính vào thời điểm này, Hà Nội trở lại vị thế Thủ đô của cả nước sau khi Triều đại phong kiến nhà Nguyễn cáo chung và là nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh tuyên ngôn độc lập mở ra một bước ngoặc lịch sử cho dân tộc và Thủ đô. Các sự kiện tiếp sau đó như 2 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ với những chiến công “60 ngày đêm mở đầu Kháng chiến toàn quốc”(1946-1947) và “Điện Biên Phủ trên không” (1972) là những hệ quả gắn với sự nghiệp bảo vệ nền độc lập, thành quả của Cách mạng tháng Tám.

Tuy nhiên, đến nay trên mảnh đất Thủ đô chưa có những công trình kỷ niệm sự kiện trọng đại này, sự kiện gắn liền với sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản VN, Chủ tịch Hồ Chí Minh và nhiều thế hệ người dân Hà Nội và nhân dân cả nước.  Tất cả mới chỉ là những tấm bia đá nhỏ ghi những dòng lưu niệm gắn trên các kiến trúc của thực dân để lại (Nhà Hát Lớn, Bắc Bộ Phủ, Trại Bảo an binh…), hay nhà của dân hiến (48 Hàng Ngang).

Nhưng điều quan trọng hơn là cần phải nhận thức nội dung kỷ niệm 1000 năm này ngoài sự kiện diễn ra vào Mùa Thu năm Canh Tuất (1010) tôn vinh Lý Thái Tổ, ý nghĩa xuyên suốt và bao trùm của 1000 năm qua chính là ý chí tự tôn bảo vệ và xây đắp nền độc lập cho Tổ quốc Việt Nam mà nhiều triều đại và chế độ của chúng ta đã  hy sinh phấn đấu. Nền độc lập chính là thành tựu của một trường kỳ lịch sử dựng và giữ nước trong quá khứ, vừa là di sản mà thế hệ chúng ta được thừa kế và trao truyền đến những thế hệ mai sau.

Đài Độc lập - Ngọn hải đăng soi chiếu 1000 năm đã qua và sắp đến

Theo nhà sử học Dương Trung Quốc, cần có một công trình mang biểu tượng và tôn vinh ý nghĩa xuyên suốt trên. Đó là, một Đài Độc lập xứng đáng được dựng lên tại trung tâm Thủ đô Hà Nội biểu thị ý chí của toàn dân tộc và tôn vinh vị thế của Thăng Long - Hà Nội trong chiều dài lịch sử 1000 năm qua. Nó ghi dấu ý chí của dân tộc Việt Nam, từ lời thơ thần ở thế kỷ XI “Nam quốc sơn hà Nam đế cư…”, cho đến nguyên lý của Chủ tịch Hồ Chí Minh của thế kỷ XX “Không có gì quý hơn Độc lập - Tự do”. Với ngôn ngữ của một công trình kiến trúc và mỹ thuật có quy mô và vị trí tương xứng nó là ngọn hải đăng soi chiếu về 1000 năm đã qua và soi rọi cho hàng ngàn năm sắp đến. Giá trị của nó sẽ là vĩnh cửu với thời gian và mọi thời đại.

Độc lập - Tự chủ là giá trị phổ quát của nhiều dân tộc, nó không chỉ gắn với sự nghiệp giải phóng trong quá khứ mà nó còn cần thiết trong bối cảnh toàn cầu hoá mà mọi dân tộc phải phát huy. Do vậy, nhìn ra bên ngoài chúng ta thấy các quốc gia nhỏ lân cận với chúng ta như Lào, Cămpuchia (cùng là những quốc gia bị thực dân Pháp đô hộ) hay tại Inđônêxia (quốc gia cùng giành độc lập trong thời điểm tháng Tám 1945) đều có tượng đài Độc lập; xa hơn là tại Hoa Kỳ hay nhiều nước khác đều có tượng đài Độc lập…

“Vì những ý nghĩa cao cả ấy, chúng tôi kiến nghị Đảng, Nhà nước và lãnh đạo TP Hà Nội hãy xây dựng tại trung tâm Thủ đô của cả nước một công trình Đài Độc lập và phải coi đó là công trình trung tâm của kỷ niệm bề dày lịch sử 1000 năm của Thủ đô nước Việt Nam. Hợp với lòng người và chuẩn với lịch sử, nó sẽ được nhân dân Thủ đô và cả nước hưởng ứng. Theo chúng tôi, nếu coi kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội là công việc của cả nước, gắn liền với giá trị độc lập còn có giá trị thống nhất biểu dương một lịch sử ngàn năm dựng nước, mở mang bờ cõi và kiên cường bảo vệ sự toàn vẹn lãnh thổ và ý chí thống nhất quốc gia; Do vậy một Đài Thống Nhất được xây dựng tại trung tâm TP Hồ Chí Minh cũng là một ý tưởng cần được quan tâm một cách nghiêm túc” – nhà sử học nhấn mạnh.

L.H