http://www.hanoimoi.com.vn

Kiểm tra hàm lượng ô xy trong nước tại Nhà máy nước Nam Dư (huyện Thanh Trì).  Ảnh: Trung Kiên

(HNM) - Vào hè, thiếu nước sạch sinh hoạt đã  trở thành vấn đề bức xúc ở nhiều khu vực trong nội thành Hà Nội, nhưng còn một vấn đề không kém phần bức xúc lại chưa được sự quan tâm đúng mức, đó là tại nhiều vùng ngoại thành, chất lượng nước sinh hoạt đang ở mức báo động.

Công bố mới đây của Trung tâm Nước sinh hoạt và Vệ sinh môi trường nông thôn cho thấy, nhiều mẫu nước ở Thanh Trì, Từ Liêm có dấu hiệu nhiễm bẩn hữu cơ và a-mô-ni. Đáng ngại hơn, ngay cả trạm cấp nước tập trung cũng có a-sen (thạch tín) có thể gây ung thư.

Báo động chất lượng nước

Phần lớn hộ dân ngoại thành đều khoan hoặc đào giếng để lấy nước sinh hoạt. Không thiếu nước, nhưng chất lượng nước ngầm không phải ở đâu cũng bảo đảm. Mới đây Trung tâm Nước sinh hoạt và Vệ sinh môi trường nông thôn (Sở NN&PTNT) đã tổ chức 4 đợt lấy mẫu nước (257 mẫu) ở ngoại thành để phân tích. Kết quả, các mẫu đều không đạt tiêu chuẩn chất lượng nước sinh hoạt của Việt Nam. Những nơi gần nguồn tiếp nhận nước thải đô thị lớn phía Nam (Thanh Trì, Từ Liêm), mẫu nước có dấu hiệu nhiễm bẩn hữu cơ và a-mô-ni.

Gần 70% dân số nông thôn hiện đang sử dụng nước giếng khoan, được đánh giá là hợp vệ sinh do khai thác ở độ sâu lớn, lại áp dụng công nghệ lọc bằng bể chậm để xử lý sắt, măng gan, chất cặn rắn lơ lửng... Đáng tiếc, do không có hệ thống khử trùng, nước vẫn bị nhiễm khuẩn và chưa đạt tiêu chuẩn của Bộ Y tế. Khoảng 7% dân số nông thôn, tập trung ở Sóc Sơn hiện đang sử dụng nước giếng đào, nhưng 100% nguồn nước này chỉ khai thác ở độ sâu từ 8m đến 12m nên bị ô nhiễm trực tiếp từ nước thải sinh hoạt. 18% dân số ngoại thành (chủ yếu ở Thanh Trì, Từ Liêm) đang sử dụng nước từ các trạm cấp nước tập trung. Về lý thuyết, đây là nguồn nước đạt tiêu chuẩn của Bộ Y tế nhưng trên thực tế không hẳn như vậy. Theo điều tra của Trung tâm Nước sinh hoạt và Vệ sinh môi trường nông thôn Hà Nội, hơn 90% trạm cấp nước tập trung có hệ thống khử trùng, nhưng trong quá trình vận hành, vẫn bị ô nhiễm vi sinh vật. Nguyên nhân là hệ thống ống dẫn xuống cấp, rò rỉ; năng lực chuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ quản lý có hạn. Đáng ngại hơn, ngay cả trạm cấp nước tập trung cũng có a-sen (thạch tín) có thể gây ung thư. Nếu như năm 2006 chỉ phát hiện 4 trạm cấp nước ở Từ Liêm có nồng độ a-sen vượt tiêu chuẩn, sang năm 2007, số trạm nhiễm a-sen đã tăng lên 12 (4 ở Từ Liêm, 8 ở Thanh Trì). Kết quả kiểm tra mẫu nước trong quý I-2008 cho thấy, tình hình không mấy sáng sủa. Các chỉ tiêu ô nhiễm ngay ở các trạm cấp nước tập trung vẫn cao. Chỉ có phần nhỏ dân số ngoại thành đang sử dụng hệ thống cấp nước đô thị là có thể yên tâm với chất lượng nước. Nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn ngoại thành đang ở tình trạng báo động, cần sớm được khắc phục, cải thiện.

Người dân huyện Thanh Trì vẫn thường xuyên phải dùng nước giếng khoan không hợp vệ sinh.

Một đề án cần sớm được triển khai

Ngày 11-12-2006, Thủ tướng Chính phủ có Quyết định số 277/2006/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn nhằm cải thiện chất lượng nước, vệ sinh môi trường ở khu vực này. Thành phố đã xây dựng Đề án đánh giá thực trạng và xây dựng chương trình mục tiêu quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn Hà Nội giai đoạn 2006-2010, định hướng đến 2015. Theo Đề án, dự kiến đến năm 2010, sẽ có 100% dân số nông thôn được sử dụng nước hợp vệ sinh, trong đó 50% được dùng nước đạt tiêu chuẩn của Bộ Y tế với số lượng 100 lít/người/ngày. Để đạt mục tiêu, Trung tâm Nước sinh hoạt và Vệ sinh môi trường nông thôn Hà Nội kiến nghị cải tạo, bổ sung thiết bị lọc nước cho các gia đình hiện đang sử dụng nước giếng đào để bảo đảm 100% dân số ngoại thành có nước hợp vệ sinh. Với mục tiêu 50% dân số ngoại thành được sử dụng nước đạt tiêu chuẩn của Bộ Y tế, cần phải xây mới 16 trạm cấp nước tập trung ở Sóc Sơn, Đông Anh, Gia Lâm cung cấp cho 74.780 người (8,2% dân số nông thôn). Tại Thanh Trì, Từ Liêm, xây dựng thêm 7 trạm, cải tạo, nâng cấp 3 trạm. Ngoài việc đầu tư các trạm này, thành phố cần xây dựng 233 km đường ống dẫn nước từ các nhà máy cấp nước đô thị phục vụ nhân dân ngoại thành... theo hướng thu hút nguồn vốn xã hội hóa.

Việc sớm triển khai thực hiện các dự án nâng cao chất lượng nước sinh hoạt và vệ sinh môi trường nông thôn là vô cùng cấp thiết nhằm đáp ứng nhu cầu nước sạch ngày càng tăng của nhân dân, đồng thời giúp quản lý tốt hơn nguồn tài nguyên nước, khắc phục tình trạng khai thác, sử dụng bừa bãi, gây ô nhiễm, lãng phí.

Phó Giám đốc Sở NN&PTNT Ngô Đại Ngọc cho biết, theo yêu cầu của thành phố, Sở đã xin ý kiến của Bộ NN&PTNT để hoàn thiện Đề án trình UBND thành phố xem xét, phê duyệt để sớm triển khai trong thời gian tới.

Nguyễn Đức