http://www.hanoimoi.com.vn

(HNMO) -  42% dân số tham gia bảo hiểm y tế là con số do Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Quốc Triệu đưa ra tại phiên thảo luận tại Hội trường QH chiều nay (20/5) về vấn đề xã hội hoá (XHH) y tế, chăm sóc sức khoẻ nhân dân. Hầu hết các ý kiến phát biểu đều cho rằng, cần sớm có nghị quyết về XHH việc chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Cả nước có 35,6 triệu người tham gia BHYT

Theo báo cáo tình hình thực hiện chính sách, pháp luật về công tác xã hội hoá chăm sóc sức khoẻ nhân dân do Bộ trưởng Nguyễn Quốc Triệu trình bày, từ năm 2002-2007, việc thực hiện công tác này đã đạt được nhiều kết quả tích cực, tạo sự chuyển biến trong nhận thức về xã hội hóa công tác này cũng như đẩy mạnh đầu tư, góp phần nâng cao quy mô và năng lực cung ứng dịch vụ của hệ thống y tế, người dân, trong đó cả người nghèo, cận nghèo, trẻ em, các đối tượng chính sách xã hội đã có điều kiện tiếp cận tốt hơn với các dịch vụ y tế, bước đầu thực hiện đổi mới cơ chế hoạt động của ngành và cơ chế phân bổ ngân sách y tế, chuyển dần từ bao cấp trực tiếp cho đơn vị khám chữa bệnh sang hỗ trợ trực tiếp cho đối tượng được Nhà nước bảo đảm thông qua chính sách BHYT miễn phí.

Mặc dù ngân sách còn hạn chế, nhiều lĩnh vực phải ưu tiên nhưng Chính phủ cũng đã ưu tiên tăng chi ngân sách nhà nước cho y tế, năm sau đã cao hơn năm trước cả về số tuyệt đối và tỷ trọng trong tổng chi NSNN (năm 2002 là 7.187 tỷ đồng, đạt 5%; năm 2007 tăng lên 23.280 tỷ đồng, đạt 6,3% và dự toán năm 2008 là 27.463 tỷ đồng, đạt 6,9%. Từ 2005-2008, Chính phủ đã dành 2.653 tỷ đồng từ NSTW để hỗ trợ NSĐP nâng cấp hệ thống y tế tỉnh, huyện; đồng thời chỉ đạo các địa phương ưu tiên sử dụng nguồn xổ số để đầu tư cho y tế.

Chính phủ đã quan tâm, ban hành chính sách và ưu tiên ngân sách thực hiện chính sách khám chữa bệnh cho người có công, người cao tuổi, người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số, trẻ em dưới sáu tuổi. Hàng năm, đã đảm bảo ngân sách để mua thẻ BHYT cho khoảng 1,1 triệu người có công với cách mạng, thực hiện tốt chính sách khám, chữa bệnh cho gần 20 triệu người nghèo (theo chuẩn nghèo mới), đồng bào dân tộc thiểu số với mức chi ngày càng tăng (từ 50.000 đồng/người năm 2005 lên 80.000 đồng vào năm 2007, năm 2008 dự kiến khoảng 3% lương tối thiểu là 194.400 đồng nhưng hiện nay mới cân đối được 130.000 đồng/người). Chính phủ cũng đã đảm bảo đủ kinh phí để khám, chữa bệnh miễn phí cho khoảng 10 triệu trẻ/năm tại các cơ sở y tế công lập với mức chi ngày càng tăng: năm 2005 là 75.000 đồng/trẻ, năm 2007 là 108.000 đồng/trẻ, năm 2008 là 130.000 đồng/trẻ. Đối với người cận nghèo, từ năm 2008, ngân sách nhà nước cũng đã bố trí 700 tỷ đồng để hỗ trợ họ mua thẻ BHYT tự nguyện, mức hỗ trợ là 50% mệnh giá thẻ BHYT của người nghèo.

Bên cạnh đó, hệ thống y tế cơ sở tiếp tục được củng cố và phát triển. 100% số xã, phường đã có cán bộ y tế hoạt động, 69,4% số xã có bác sỹ; 93,7% số xã có nữ hộ sinh hoặc y sỹ sản nhi; 84,4% số thôn bản có cán bộ y tế hoạt động, trên 45% số xã đã đạt chuẩn quốc gia về y tế xã, trên 70% số xã đã thực hiện khám chữa bệnh ban đầu cho người có thẻ BHYT. Hệ thống các bệnh viện công lập được giữ vững củng cố và phát triển, nhiều cơ sở đã được đầu tư, nâng cấp, xây dựng mới... bước đầu cải thiện được tình trạng xuống cấp, thiếu hụt giường bệnh.

Chính sách khuyến khích sự tham gia của các thành phần kinh tế đầu tư phát triển hệ thống y tế cũng đã thu được những hiệu quả ban đầu. Tính đến nay, cả nước có trên 30.000 phòng khám tư; trên 21.600 quầy thuốc, 450 cơ sở sản xuất thuốc y học cổ truyền với trên 2.000 chế phẩm đông nam dược... Có 66 bệnh viện ngoài công lập với 4.456 giường bệnh (3% so với tổng số giường bệnh). Ngoài ra còn có 22 bệnh viện đã được cấp phép đang tiến hành xây dựng. Các cơ sở này đã đóng vai trò không nhỏ trong khám, chữa bệnh, cung ứng thuốc cho người dân, một số bệnh viện đã đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh cho bộ phận dân cư có thu nhập cao, từ đó thúc đẩy “cạnh tranh” về chất lượng, tinh thần thái độ phục vụ giữa cơ sở công lập và ngoài công lập.

Việc thực hiện chính sách BHYT cũng đã thu được nhiều kết quả quan trọng, số người tham gia và số thu BHYT có tốc độ tăng nhanh từ 2002 đến nay. Tính đến cuối năm 2007, cả nước có 35,6 triệu người tham gia BHYT (khoảng 42% dân số). Nguồn thu từ BHYT có tỷ trọng ngày càng lớn trong các nguồn tài chính dành cho y tế. Nhiều cơ sở y tế ngoài công lập có đủ điều kiện theo quy định đã được tham gia khám chữa bệnh cho người có thẻ BHYT; 70% số trạm y tế xã, phường đã thực hiện khám chữa bệnh BHYT.

Sẽ sửa đổi chính sách viện phí theo hướng tính đúng tính đủ các chi phí trực tiếp phục vụ người bệnh

Chính phủ cũng thừa nhận, những kết quả đạt được trong công tác xã hội hóa chăm sóc sức khỏe nhân dân mới chỉ là bước đầu. Nhận thức về xã hội hoá trong lĩnh vực y tế trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa còn có nơi, có chỗ chưa thống nhất: có xu hướng nhấn mạnh và muốn thương mại hoá dịch vụ y tế, xoá bỏ phần lớn bao cấp của nhà nước cho các hoạt động y tế, nhưng cũng có xu hướng muốn tiếp tục bao cấp toàn diện, không thực hiện xã hội hoá để huy động đóng góp của nhân dân... Trong tổng chi cho hoạt động y tế, Nhà nước mới chi khoảng 30%, nhân dân chi trả 60%, còn 10% được huy động từ các nguồn viện trợ nhân đạo, đóng góp của các doanh nghiệp... Việc phân bổ ngân sách cũng đã thể hiện định hướng ưu tiên cho các vùng khó khăn và các đối tượng chính sách xã hội nhưng mức độ ưu tiên còn chưa cao; chưa có cơ chế ràng buộc để các địa phương phải đảm bảo đủ định mức chi cho y tế theo quy định của Thủ tướng. Chưa thực sự ưu tiên cho y tế dự phòng. Số lượng các cơ sở y tế ngoài công lập nhiều nhưng quy mô còn nhỏ, chủ yếu là các phòng khám; có một số bệnh viện nhưng cũng chỉ thực hiện khám và chữa các bệnh thông thường, đa số là ngoại trú và tỷ lệ sử dụng giường bệnh thấp...

Để giải quyết những tồn tại đó, thời gian tới, Chính phủ sẽ cân đối tầm vĩ mô một cách hài hoà giữa “quy luật kinh tế thị trường” và “tính nhân đạo của ngành y tế” - chữa bệnh cứu người, bất kể người đó giầu hay nghèo; giữa "kinh tế thị trường" - chú trọng đến lợi nhuận, và bản chất của chế độ xã hội chủ nghĩa - chú trọng đến bảo đảm an sinh xã hội thiết yếu của người dân, đặc biệt là người thuộc diện chính sách, người nghèo, người dân tộc, trẻ em; thực hiện công bằng trong chăm sóc sức khoẻ thông qua việc Nhà nước phải bảo đảm khoảng trên 50% ngân sách cho sự nghiệp y tế, người dân tự trả chỉ chiếm dưới 50%. Nhà nước sẽ bảo đảm ngân sách để chi trả đủ chi phí cho các dịch vụ mà các đối tượng do nhà nước phải chăm lo như diện chính sách xã hội, người nghèo, trẻ em... đã sử dụng. Bên cạnh đó, tăng đầu tư cho vùng, khu vực khó khăn để tạo ra một mặt bằng về cung ứng các dịch vụ y tế cơ bản giữa các vùng, miền.

Ngoài ra, Chính phủ sẽ tập trung chỉ đạo sửa đổi chính sách viện phí theo hướng từng bước tính đúng tính đủ các chi phí trực tiếp phục vụ người bệnh; điều chỉnh mệnh giá thẻ bảo hiểm y tế lên mức hợp lý, tương xứng giữa "quyền lợi" và "mức đóng" để nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh và bảo tồn quỹ bảo hiểm y tế; tiếp tục sửa đổi, ban hành các chính sách tuyển dụng thông thoáng, sử dụng cán bộ y tế một cách hợp lý, có chế độ đãi ngộ phù hợp để khuyến khích cán bộ y tế đến công tác tại y tế cơ sở, tại các khu vực miền núi, vùng khó khăn, tích cực luân chuyển, luân phiên, biệt phái cán bộ y tế giữa các vùng - miền, giữa các tuyến trung ương và địa phương để hỗ trợ, nâng cao năng lực chuyên môn cho tuyến dưới và tuyến cơ sở...

Cần sớm ra nghị quyết về XHH y tế, chăm sóc sức khỏe nhân dân

Hầu hết các ý kiến trong phiên thảo luận chiều nay đều nhất trí với nội dung cần sớm có nghị quyết về xã hội hóa (XHH) việc chăm sóc sức khỏe  nhân dân. Ngoài ra, nhiều ý kiến còn đề cập tới vấn đề đãi ngộ cho y, bác sĩ, cũng như đào tạo bổ sung nguồn nhân lực cho ngành y.

Đại biểu Nguyễn Văn Sĩ, Quảng Nam cho rằng, cần đẩy mạnh hơn nữa việc XHH y tế, chăm sóc sức khỏe nhân dân. Trước hết, QH cần có một nghị quyết riêng chuyên về vấn đề này. Tuy nhiên, hệ thống y tế tư nhân chỉ là bổ sung, không thể thay thế được bệnh viện công của Nhà nước. Theo đại biểu Sĩ, hệ thống y tế chăm sóc sức khỏe cộng đồng hiện không phát triển kịp so với tỷ lệ tăng dân số và người cao tuổi, đơn cử như giường bệnh ở Quảng Nam thường xuyên thiếu ( luôn ở mức từ 1,7 - 2 người/giường ). Vì vậy việc XHH y tế, chăm sóc sức khỏe nhân dân không chỉ cần ở các Tp lớn, mà cần phát triển ở nhiều địa phương. Về chế độ đãi ngộ nhân viên ngành y tế, đại biểu Sĩ cho là quá thấp, nhất là đối với cán bộ y tế dự phòng. Trong khi lĩnh vực này lại rất quan trọng, giúp người dân tự phòng bệnh, ngăn ngừa dịch bệnh, hạn chế tốn kém cho việc khám và điều trị.

Đồng tình với ý kiến này, đại biểu Lê Dũng, Tiền Giang cho rằng, khi công tác Y tế dự phòng kém hiệu quả, cộng với việc không quản lý được tình trạng sản xuất và kinh doanh rượu, bia, thuốc lá trên thị trường dễ phát sinh dịch bệnh và tệ nạn xã hội. Do vậy cần tăng cường đầu tư hơn nữa cho việc phát triển y tế dự phòng, khống chế dịch bệnh. Mức đầu tư 10% như hiện nay là chưa đủ.

Về vấn đề XHH việc chăm sóc sức khỏe nhân dân, đại biểu Đỗ Mạnh Hùng, Thái Nguyên cho rằng, việc XHH Y tế đã được thực hiện ở các thành phố lớn, nhưng vẫn chưa phát triển được ở các vùng sâu, vùng xa. Nguyên nhân là do các nhà đầu tư khi tính tới lợi nhuận vẫn sợ lỗ. Chính vì vậy việc ra một nghị quyết riêng chuyên về XHH y tế, chăm sóc sức khỏe nhân dân là cần thiết trong việc tạo ra một hành lang pháp lý cho các nhà đầu tư trong lĩnh vực này.

Về dịch vụ y tế, chăm sóc sức khỏe cộng đồng ở vùng sâu, vùng xa, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà (Gia Lai) đã nêu lên vấn đề thiếu bác sĩ, giường bệnh, cũng như các trang thiết bị y tế trầm trọng ở Gia Lai. Việc chăm sóc sức khỏe nhân dân ở địa phương lại càng khó khăn hơn, khi Gia Lai lại là một tỉnh nghèo, thiếu nguồn nhân lực và đầu tư tài chính cho các bệnh viện. Chính sách của Nhà nước hiện vẫn chưa khuyến khích được các thành phần xây dựng phòng khám và bệnh viện tư nhân ở Gia Lai nên gánh nặng về khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe nhân dân vẫn đè lên vai các bệnh viện công vốn đang quá tải. Đại biểu Hà đề nghị Nhà nước cần có chính sách đầu tư  cao hơn, ưu tiên đối với các tỉnh miền núi, vùng sâu, vùng xa, cũng như ban hành những chính sách đãi ngộ thỏa đáng cho đội ngũ y bác sĩ miền núi; tăng cường đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ , giải cơn khát về nguồn nhân lực trong chăm sóc sức khỏe nhân dân ở miền núi và vùng sâu, vùng xa.

Đại biểu Nguyễn Phạm Ý Nhi, Hà Nội đã nhất trí cao với bản báo cáo của Chính phủ và báo cáo thẩm tra của QH. Trong lời phát biểu của mình, đại biểu Nhi đề cập tới việc đầu tư phát triển y tế dự phòng ở các vùng núi, vùng sâu, vùng xa, việc XHH y tế, bảo hiểm y tế, và chế độ đãi ngộ đối với cán bộ ngành y … Đại biểu Nhi nhấn mạnh rằng, đầu tư cho việc chăm sóc sức khỏe là đầu tư cho phát triển. QH cần sớm ra nghị quyết về vấn đề XHH y tế, chăm sóc sức khỏe nhân dân, và chỉ như vậy ngành y tế mới có hành lang pháp lý để thực hiện, ngăn chặn tình trạng lạm dụng trong các cơ sở y tế tư nhân…

Sáng mai QH sẽ tiếp tục thảo luận ở hội trường về việc thực hiện chính sách pháp luật trong công tác XHH chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Trọng Quang - Hồng Vân