http://www.hanoimoi.com.vn

Trong 2 ngày 10 và 11-5, một hội nghị có ý nghĩa quan trọng đối với nền giáo dục đại học (GD ĐH) nước nhà đã diễn ra. Hiệu trưởng của tất cả trường ĐH, CĐ trên cả nước đã cùng nhau tập trung phân tích những yếu kém tồn tại, tìm ra nguyên nhân, dự báo tình hình, đề ra những giải pháp và chương trình hành động  nhằm đổi mới cơ bản và toàn diện GD ĐH giai đoạn 2006-2020.

 Đây cũng là việc làm cụ thể để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội toàn quốc lần thứ 10 của Đảng và Nghị quyết 14/2005/NQ của Chính phủ. Nhân dịp này, phóng viên báo Hànộimới đã phỏng vấn GS.TSKH Bành Tiến Long, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT về những vấn đề mà ngành sẽ tập trung triển khai trong những năm tới để đạt được mục tiêu đã đề ra.

- Thưa ông, có thể gọi hội nghị lần này là hội nghị xây dựng chiến lược cho GD ĐH Việt Nam ?

- Chiến lược phát triển GD ĐH nước nhà đã được thể hiện rõ trong Đề án phát triển GD ĐH Việt Nam giai đoạn 2006-2020 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Hội nghị này được tổ chức 5 năm một lần để ngành và các cơ sở đào tạo tổng kết đánh giá, dự báo tình hình và đề ra những mục tiêu, giải pháp chủ yếu và chương trình hành động cụ thể cho giai đoạn 5 năm tới. Tuy nhiên, hội nghị này có ý nghĩa quan trọng hơn bởi nó là hội nghị đầu tiên được tổ chức sau khi đề án phát triển GD ĐH được phê duyệt, Chính phủ có hẳn một Nghị quyết về vấn đề này. Nó còn có tầm quan trọng bởi giai đoạn 2006-2010 được xác định là giai đoạn nền GD ĐH phải quyết tâm phấn đấu tạo được chuyển biến cơ bản về chất lượng, nâng cao hiệu quả và mở rộng quy mô, là giai đoạn tiền đề để hội nhập GD ĐH Việt Nam với nền GD ĐH quốc tế.

- Để xác định đúng được bước đi tiếp theo, cần phải biết rõ hiện tại chúng ta đang ở đâu. Theo ông, GD ĐH của nước ta đang ở  chỗ nào trên con đường hội nhập ?

- Chúng ta đang ở điểm xuất phát thấp kể cả so với yêu cầu cung cấp nguồn nhân lực cho đất nước, lẫn trên con đường hội nhập quốc tế, mặc dù kể từ hội nghị lần trước được tổ chức tháng 9 năm 2001 đến nay GD ĐH cũng đã có những chuyển biến rõ nét về chất lượng và hiệu quả. Tuy nhiên, chúng tôi cho rằng, những kết quả đã đạt được chưa vững chắc, chưa mang tính hệ thống cơ bản, quy mô tăng theo kế hoạch nhưng chất lượng đã không được nâng đồng bộ cùng với quy mô, chưa đáp ứng được những đòi hỏi của sự nghiệp CNH, HĐH đất nước, nhu cầu học tập của nhân dân và yêu cầu hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới. Có thể nói, chất lượng và hiệu quả đào tạo còn thấp, học chưa gắn chặt với hành, quy mô và cơ cấu mất cân đối, mạng lưới và chức năng của các trường chưa hợp lý, nguồn lực hạn hẹp, chương trình đào tạo thiếu linh hoạt, kém liên thông; đội ngũ thiếu và yếu; quản lý cấp Bộ và cấp trường chưa thực sự đổi mới, tính tự chủ chưa cao, quy hoạch phát triển không được triển khai. Đặc biệt là tư duy và cách làm chậm đổi mới.

- Theo dõi báo cáo của ngành có thể thấy GD ĐH đang đứng trước một khối lượng công việc khổng lồ. Ông có cho rằng, ngành GD-ĐT nói chung và hệ thống GD ĐH nói riêng có thể triển khai có hiệu quả tất cả công việc đó hay không khi năng lực chỉ có hạn ?

- Để đổi mới cơ bản và toàn diện GD ĐH , ngành GD-ĐT đã đề ra những nhiệm vụ , giải pháp cụ thể. Rất nhiều việc phải triển khai ngay và thực hiện một cách đồng bộ. Tuy nhiên, trong từng giai đoạn chúng tôi sẽ xác định đâu là nhiệm vụ trọng tâm. Trước mắt, ngành sẽ tập trung vào đổi mới công tác tuyển sinh, dùng phương pháp đo lường hiện đại , giao cho các trường quyền tự chủ trong tuyển chọn. Về quy trình đào tạo, cơ bản toàn hệ thống sẽ triệt để chuyển sang đào tạo theo học chế tín chỉ vào năm 2010. Năm 2007 sẽ phải triển khai xong chương trình khung và trên cơ sở đó các trường xây dựng chương trình cụ thể. Các trường đã được chọn thí điểm chương trình đào tạo tiên tiến sẽ triển khai đào tạo từ năm tới và đây được coi là bộ phận của các trường đạt đẳng cấp quốc tế. Cùng với đổi mới nội dung chương trình, phương pháp đào tạo cũng phải đổi mới. Ngành sẽ đẩy mạnh việc tổ chức kiểm định và bảo đảm chất lượng, thành lập đơn vị độc lập về khảo thí và kiểm định trong mỗi cơ sở đào tạo để tách khâu dạy và đánh giá.

Nhóm việc ưu tiên thứ hai là đổi mới quản lý theo hướng tăng cường quản lý nhà nước đồng thời phân cấp mạnh mẽ cho cơ sở để các trường tự chủ phần lớn mọi hoạt động, Bộ chỉ làm nhiệm vụ quản lý nhà nước, thanh tra, kiểm tra. Đặc biệt, các trường phải thành lập Hội đồng trường đại học theo đúng điều lệ trường đại học để tăng tính dân chủ , tự chịu trách nhiệm của các cơ sở đào tạo. Giải pháp thứ 3 là đổi mới chính sách tài chính và huy động nguồn lực như đổi mới giao nhận chỉ tiêu tuyển sinh, xây dựng đề án học phí trên nguyên tắc chia sẻ chi phí đào tạo giữa nhà nước, người học, cộng đồng và người học và tăng tự chủ tài chính cho các trường. Giải pháp tiếp theo là liên kết giữa đào tạo, nghiên cứu khoa học và hợp tác quốc tế. Cuối cùng là xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý. Chúng tôi sẽ ưu tiên gửi giáo viên đi đào tạo ở nước ngoài, đổi mới cách tuyển chọn. Các trường chủ động tuyển giáo viên để tiến tới chỉ tiêu 20 sinh viên/giáo viên. Ngành sẽ phối hợp với các ngành có liên quan xây dựng lại định mức lao động, chế độ làm việc để giải quyết tình trạng thiếu giáo viên và giáo viên thiếu thời gian giảng dạy và nghiên cứu khoa học như hiện nay. Tóm lại, ngoài sự thống nhất ý chí và hành động của toàn ngành, được Chính phủ đặc biệt quan tâm và tạo nguồn tài chính, các trường ĐH, CĐ phải là động lực; đội ngũ cán bộ, giảng viên phải làm nòng cốt cho việc triển khai các đề án. Đây cũng chính là những vấn đề được bàn nhiều tại hội nghị này và chúng tôi sẽ tiếp thu những ý kiến bổ ích và khả thi mà các đại biểu đã phát biểu để thực hiện đổi mới GD ĐH trong 5 năm tới.

- Xin cảm ơn ông.

Kim Thoa thực hiện