Đừng quên quyền của người tiêu dùng!

Suy ngẫm đầu tuần | 06:51 Thứ Hai ngày 12/03/2018
(HNM) - Ngày 15-3 hằng năm là Ngày Quyền của người tiêu dùng thế giới. Năm nay, ngay từ ngày 20-10-2017, Bộ Công Thương đã ban hành Kế hoạch số 9757/KH-BCT về tổ chức Ngày Quyền của người tiêu dùng Việt Nam năm 2018 với chủ đề “Kinh doanh lành mạnh - Tiêu dùng bền vững”. Nhiều địa phương, trong đó có Hà Nội, cũng đã ban hành kế hoạch triển khai hưởng ứng.

Quyền của người tiêu dùng lớn không? Chắc chắn là rất lớn.

Điều này đã được khẳng định tại Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (được Quốc hội khóa XII thông qua ngày 17-11-2010 và chính thức có hiệu lực từ ngày 1-7-2011). Và đây đã là năm thứ 3, Bộ Công Thương xây dựng và ban hành kế hoạch để thống nhất tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày Quyền của người tiêu dùng thế giới. Điều đó cho thấy, quyền của người tiêu dùng ngày càng được khẳng định, coi trọng.

Thế nhưng, trên thực tế, quyền của người tiêu dùng vẫn bị xâm phạm. Nhiều người tiêu dùng thậm chí còn chưa biết tới quyền của mình, ngày có quyền của mình và cách phát huy thường xuyên quyền đó trong đời sống xã hội.

Phải làm gì để người tiêu dùng không bị mất quyền? Làm gì để phát huy quyền của người tiêu dùng?

Công tác tuyên truyền có ý nghĩa đặc biệt quan trọng; bởi, chỉ khi biết, khi hiểu, người ta mới có thể thực hiện, phát huy quyền một cách hiệu quả, đúng luật. Vì thế, năm 2018, các cơ quan chức năng, trong đó đặc biệt là TP Hà Nội sẽ chú trọng tới công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Một chi tiết để thấy về cách thức phát huy quyền của người tiêu dùng: Điều 10, Chương I, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng quy định các hành vi bị cấm, gồm: Kinh doanh hàng hóa, dịch vụ lừa dối hoặc gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng thông qua hoạt động quảng cáo hoặc che giấu, cung cấp thông tin không đầy đủ, sai lệch, không chính xác; kinh doanh hàng hóa, dịch vụ quấy rối người tiêu dùng thông qua tiếp thị hàng hóa, dịch vụ trái với ý muốn của người tiêu dùng từ 2 lần trở lên hoặc có hành vi khác gây cản trở, ảnh hưởng đến công việc, sinh hoạt bình thường của người tiêu dùng; kinh doanh hàng hóa, dịch vụ không bảo đảm chất lượng gây thiệt hại đến tính mạng, sức khỏe, tài sản của người tiêu dùng…

Vậy mà, chắc hẳn, không ít người tiêu dùng không hề biết quyền của mình đang bị xâm hại. Minh chứng rõ nhất, đơn giản nhất là việc phải tiếp nhận tin nhắn “rác”; sử dụng thực phẩm không rõ nguồn gốc, không bảo đảm chất lượng trong bữa ăn hằng ngày bởi lối sản xuất kinh doanh “rau hai luống, lợn hai chuồng”,… Thế nhưng, với quan điểm xem đó là chuyện nhỏ, “không phải chuyện của mình” nên phần lớn người tiêu dùng lựa chọn cách ứng xử: im lặng. Có thể, như đã nói, do người tiêu dùng không hiểu quyền, nhưng cũng có thể do tâm lý e ngại “được vạ, má sưng”.

Để bảo vệ quyền lợi tốt nhất, người tiêu dùng cần trang bị cho mình kiến thức nhất định về sản phẩm, bởi “tiên trách kỷ”. Đó là tư vấn vô cùng chuẩn xác. Thế nhưng, thông thường, khi tới tay người tiêu dùng, hàng hóa đã trải qua nhiều khâu trong hệ thống phân phối, đặc biệt là với sản phẩm nhập khẩu, do vậy, việc đòi bồi thường thiệt hại (nếu bị xâm hại) sẽ gặp không ít khó khăn, rắc rối, phiền hà, tốn kém, nhất là khi phía nguyên đơn phải nỗ lực chứng minh sản phẩm có lỗi, không bảo đảm chất lượng. Chất lượng sản phẩm có thể không bảo đảm ngay từ khi sản xuất, nhưng cũng có thể do lỗi trong quá trình vận chuyển, bảo quản, phân phối. Rõ ràng, đây là thách thức vô cùng lớn đối với người tiêu dùng trong hành trình đòi bồi thường thiệt hại.

Càng hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, thương mại điện tử càng phát triển, quyền của người tiêu dùng càng đứng trước những nguy cơ bị xâm phạm mới, khó giải quyết hơn bởi các mối quan hệ kinh doanh phức tạp hơn, nhất là khi chưa có quy định pháp lý đối với những vấn đề, lỗ hổng mới phát sinh.

Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là trách nhiệm chung của Nhà nước và toàn xã hội, trong đó các cơ quan chức năng, tổ chức xã hội tham gia bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng có vai trò đặc biệt quan trọng. Chắc chắn, chỉ các cơ quan chức năng mới có thể trả lời và giải quyết dứt điểm câu hỏi vì sao hàng giả, hàng nhái, hàng nhập lậu, hàng kém chất lượng còn “đất sống”. Đừng tư vấn hãy là “người tiêu dùng thông minh”, bởi lẽ, ngay cả cán bộ chức năng (nếu không có máy móc thiết bị kiểm tra, phân tích) cũng rất khó phân biệt đâu là hàng giả - thật, có bảo đảm chất lượng hay không?

“Kinh doanh lành mạnh - Tiêu dùng bền vững” là chủ đề rất đúng và trúng. Vấn đề đặt ra là kiểm tra, giám sát để bảo đảm kinh doanh lành mạnh, từ khâu sản xuất, nhập khẩu đến lưu thông, phân phối. Đây là trách nhiệm, nghĩa vụ của các cơ quan chức năng và cả những tổ chức xã hội tham gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Để hoàn thành sứ mệnh đó, đòi hỏi mỗi cán bộ, nhân viên cơ quan chức năng phải thực sự có tâm, có tài. Nếu không có năng lực, sẽ dễ dàng bị các đối tượng kinh doanh thiếu lành mạnh “qua mặt”. Còn không có tâm, sẽ dễ dàng bị mua chuộc, quay lưng lại với người tiêu dùng. Với các tổ chức xã hội tham gia bảo vệ người tiêu dùng cũng vậy.

Nếu không thực sự có tâm, có tài không những sẽ không bảo vệ được người tiêu dùng mà còn có thể đưa ra những thông tin, cảnh báo không chính xác, gây bất lợi không chỉ người tiêu dùng mà cả đơn vị sản xuất, kinh doanh lành mạnh. Một trong những minh chứng là vụ việc thông tin không chính xác, không đúng sự thật “nước mắm nhiễm asen” do chính Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam đưa ra vào tháng 10-2016 khiến người tiêu dùng lo lắng, nhiều cơ sở sản xuất nước mắm truyền thống lao đao. Dù đã có đính chính, xin lỗi nhưng hậu quả thì khôn lường, người tiêu dùng được phen lo lắng tổn hại tinh thần.

Quyền của người tiêu dùng là rất lớn. Vai trò của các cơ quan chức năng và các tổ chức bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng vì thế cũng rất quan trọng. Để không đánh mất quyền, vai trò to lớn và quan trọng đó, đòi hỏi cả người tiêu dùng và các cơ quan chức năng phải luôn nỗ lực, chủ động nâng cao ý thức, nhận thức, trách nhiệm với bản thân, cộng đồng. “Cuộc chiến” chống hàng giả, hàng nhái, hàng lậu, hàng kém chất lượng vẫn đang diễn biến phức tạp và đòi hỏi phải tiến hành liên tục, quyết liệt trong cả 365 ngày mỗi năm. Đó là vì quyền của người tiêu dùng và không thể quên trong bất cứ ngày nào!
Mai Lâm
Từ khoá
Bình luận
Gõ tiếng Việt có dấu, tối thiểu 15 chữ
Thông báo